6-2-2017

Người Sài Gòn đi chùa Ngọc Hoàng vía Thần tài

Ngày vía Thần tài, hàng nghìn người dân đến chùa Ngọc Hoàng (quận 1, TP HCM) - nơi cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama viếng thăm hồi tháng 5/2016 - dâng hương cúng bái để cầu tài lộc, con cái.

Chùa Ngọc Hoàng hay chùa Phúc Hải, đường Mai Thị Lựu, quận 1, là một trong những ngôi chùa linh thiêng có tiếng ở TP HCM. Đây là nơi cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama viếng thăm hồi tháng 5/2016. Vào những ngày đầu năm, rằm hay ngày lễ vía Thần tài, nơi này càng đông người dân, khách thập phương đổ về.

Ngày vía Thần tài, từ sáng đến tối ngôi chùa có tuổi đời hơn 100 năm thu hút nhiều người dân đến viếng, cầu tài lộc. Bên ngoài cổng, xe cộ qua lại khó khăn vì dòng người đổ về chùa đông đúc.

Tối 6/2, trong chùa lúc nào cũng đông nghẹt người đến cúng viếng, làm lễ. Ban quản lý chùa cho biết, từ đầu năm đến sau rằm tháng Giêng là thời điểm đông khách đến, nhất là vào ngày vía Ngọc hoàng (mùng 9 tháng Giêng) và vía Thần tài ngay ngày hôm sau.

Khách thập phương làm nghi lễ rót dầu, dâng hương thể hiện thành tâm thành ý trước điện Ngọc hoàng. "Khi dâng dầu sẽ có một người đứng trước bàn thắp nhang nhận những lọ tinh dầu để rót vào ngọn đèn cúng. Khách sẽ nói tên và điều mình mong cầu để người này vừa rót dầu cúng, vừa khấn nguyện cho gia chủ", một người cúng giải thích.

Khu vực điện Thần tài đông nghẹt người xếp hàng làm lễ trong không gian nhỏ hẹp.

Lực lương bảo vệ tất bật nhắc nhở mọi người đi đúng hàng lối. Nhiều người cố gắng chen ngược hàng để sờ những tượng thờ trong điện với mong ước sự may mắn, tiền tài.

Nhiều người không chờ được cảnh xếp hàng đành vái lễ Thần tài từ xa.

Sau khi thắp hương, làm lễ hết các điện, người cúng sẽ xin số, bùa hộ mạng… với niềm tin sẽ nhận được sự che chở, phù hộ của các vị thần.

Trần Quỳnh


6-2-2017

Nghìn người tranh cướp hoa tre, trầu cau tại hội Gióng

Hội Gióng ở đền Sóc (xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội) được tổ chức từ ngày 6 - 8 tháng Giêng âm lịch hàng năm, và luôn diễn ra cảnh cướp lộc sau lễ tế.

Sáng 2/2, hàng nghìn người đổ về hội Gióng ở đền Sóc (xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội).

Hội Gióng là lễ hội truyền thống tưởng nhớ và ca ngợi chiến công của người anh hùng Thánh Gióng, một trong tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Lễ hội mô phỏng một cách sinh động diễn biến các trận đấu của Thánh Gióng và nhân dân Văn Lang trong cuộc chiến chống giặc Ân, thông qua đó nâng cao nhận thức cộng đồng về các hình thức chiến tranh bộ lạc thời cổ xưa; đồng thời giáo dục lòng yêu nước, truyền thống thượng võ, ý chí quật cường và khát vọng độc lập, tự do của dân tộc. Hội Gióng được tổ chức ở nhiều nơi thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ nhưng tiêu biểu nhất là Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc (Hà Nội).

Hội Gióng ở đền Sóc (xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội) được tổ chức từ ngày 6 - 8 tháng Giêng âm lịch hàng năm. Theo truyền thuyết, sau khi đánh thắng giặc Ân, Phù Linh là nơi dừng chân cuối cùng của Thánh Gióng trước khi bay về trời. Để tưởng nhớ công lao của Đức Thánh, tại đây, nhân dân đã xây dựng Khu di tích đền Sóc bao gồm 6 công trình: đền Hạ (hay còn gọi đền Trình), chùa Đại Bi, đền Mẫu, đền Thượng (hay còn gọi đền Sóc), tượng đài Thánh Gióng và nhà bia. Trong đó, đền Thượng là nơi thờ Thánh Gióng và tổ chức lễ hội với đầy đủ các nghi lễ truyền thống như: lễ Mộc Dục; lễ rước; lễ dâng hương; lễ hóa voi và ngựa…

Để chuẩn bị cho ngày hội chính, vào đêm mùng 5, lễ Mộc Dục (tắm tượng) được tiến hành để mời Đức Thánh về dự hội. Đến ngày mùng 6 khai hội, nhân dân 8 thôn làng thuộc 6 xã nằm quanh Khu di tích đền Sóc là Tân Minh, Tiên Dược, Phù Linh, Đức Hòa, Xuân Giang và Bắc Phú dâng các lễ vật đã được chuẩn bị chu đáo lên Đức Thánh, cầu mong ngài phù hộ cho dân làng có một cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Trong đó, nghi lễ dâng hoa tre lên đền Thượng của thôn Vệ Linh (xã Phù Linh) được tổ chức đầu tiên. Hoa tre được làm bằng những thanh tre dài khoảng 50 cm, đường kính khoảng 1 cm, đầu tre tuốt bông và nhuộm màu tượng trưng cho roi ngựa của Thánh Gióng. Hoa tre sau khi dâng lên đền Thượng sẽ được rước xuống đền Hạ rồi phát cho người dự hội để cầu may.

Nhiều người ùa vào chen lấn, tranh cướp hoa tre. Đây là cảnh tượng quen thuộc hàng năm.

Khoảnh khắc tán lộc hoa tre chỉ diễn ra trong vòng hơn một phút, ai nhanh hơn và khoẻ hơn mới giành được lễ vật.

Trong ngày diễn ra hội Gióng còn có lễ rước trầu cau. Khi đoàn rước lễ vừa ra khỏi đền Thượng, hàng nghìn thanh niên đã reo hò, lao vào tranh cướp giò trầu cau bất chất sự ngăn cản của lực lượng công an.

Việc chuẩn bị lễ trầu cau của thôn Đan Tảo được tiến hành muộn hơn so với các thôn khác, trước ngày lễ khoảng một hai hôm. Theo các cụ bô lão trong làng kể lại, ngày xưa khi ông Gióng đánh giặc về tổng Đan Tảo mới cho quân sĩ nghỉ ngơi ở rừng Cơm. Làng Đan giếng xanh, chè ngon, nước mát, người dân có tục ăn trầu, nhân dịp này để đền đáp công ơn đánh giặc cứu nước của quân Thánh dân làng mới mang nước, mang trầu ra mời. Từ đó, lễ hội hàng năm thôn này đều có trầu cau làm lễ vật tiến Thánh.

Ngọc Thành



6-2-2017

Chuyên gia văn hóa: Không thánh thần nào dạy đi tranh cướp ở lễ hội

"Những hỗn loạn, biến tướng của lễ hội là tấm gương phản ánh xã hội", nhà nghiên cứu văn hóa Trần Hữu Sơn chia sẻ.

- Mỗi dịp đầu năm, xã hội lại chứng kiến cảnh cướp lộc, cướp ấn tràn lan... ở các lễ hội. Ông nhìn nhận thế nào về việc này?

- Đầu năm đi hội, đi lễ là để cầu mong những điều tốt lành, đây là nét văn hóa truyền thống đáng quý. Song nhiều năm nay đã có sự biến tướng khiến nhiều lễ hội trở nên hỗn loạn, tranh cướp, giành giật nhau xin ấn, xin lộc. Sự biến tướng này bắt nguồn từ cơ chế thị trường khiến nhiều giá trị thay đổi, tính cá nhân được đề cao, tính cộng đồng giảm sút. Trong ba chữ Phúc - Lộc - Thọ thì giờ Lộc luôn phải được đặt trên hàng đầu.

Lễ hội là tấm gương phản ánh xã hội rõ nhất. Xã hội có chạy chức, chạy quyền, đua chen, giành giật nhau thì lễ hội cũng thế, đóng ấn tín rởm, tranh nhau cướp lộc, thậm chí đến nhà chùa cũng phát lộc để người ta tranh giành. Chính con người đã mang hành vi ngoài đời vào trong lễ hội. Tất cả đều là biểu hiện mưu cầu lợi ích cho cá nhân.

- Như ông nói những tranh cướp đều thể hiện tính cá nhân, mong muốn một chữ Lộc về cho mình. Lộc trong tín ngưỡng được hiểu như thế nào?

- Trong lễ hội truyền thống, tín ngưỡng của cư dân nông nghiệp thì lộc là những điều may mắn và được chia cho cả cộng đồng. Lễ hội cầu an, cầu mùa, cầu mưa thuận gió hòa đầu năm cũng vậy. Thế nên lễ hội xưa bao giờ cũng có một ông chủ tế, những câu khấn cầu của chủ tế bao giờ cũng là mong ước cho cả cộng đồng chứ không riêng một ai.

Đời sống thay đổi, nhiều quan niệm và giá trị truyền thống cũng đổi thay. Những thứ được gọi là "lộc" cũng thế, thiên về tiền tài nhiều hơn. Những lá ấn đền Trần, hoa tre hội Gióng... đều do con người tạo ra chứ không phải thánh thần. Cũng không có thánh thần nào dạy đi tranh cướp lộc.

- Sự thay đổi đó thể hiện điều gì?

- Đó chính là tâm lý bất an trong xã hội đang chuyển đổi theo cơ chế thị trường. Trước đây cư dân nông nghiệp xuân thu nhị kỳ phụ thuộc vào thời tiết nên mới có những lễ hội cầu an, cầu mùa để mang may mắn cho cả cộng đồng. Nhưng giờ thì làm công chức, đi buôn đều có những bấp bênh, thất bại. Những rủi ro trong cuộc sống như tai nạn giao thông, bệnh tật... cũng khiến con người sợ hãi, không tiên lượng được ngày mai mình sẽ như thế nào.

Và khi đã bất an, mất niềm tin thì phải tìm đến thánh thần để đáp ứng nhu cầu tâm linh. Đó chính là trông chờ vào thánh thần có thể giải quyết những bất an trong tâm lý và xã hội đương thời.

- Phải làm gì trước những hiện tượng trên?

- Tôi cho rằng khó dẹp bỏ bởi là hiện tượng xã hội nào cũng có. Ai cũng biết phải dựa vào sức mình chứ không đền chùa nào phù hộ cho hết, nhưng người ta vẫn đi, vẫn nô nức lễ bái. Suy cho cùng, niềm tin thì phải có nhưng không nên cực đoan.

Con người đến với chùa, với Phật để giác ngộ, cầu sự giải thoát qua việc nghe những giảng giải giáo lý nhà Phật, hành thiện, trừ ác cho cuộc sống ngày càng an lạc, hạnh phúc hơn. Lễ Phật là để tỏ lòng thành kính với một bậc đại giác ngộ, học tập và tưởng nhớ đến lời Phật dạy: chăm tu tâm dưỡng tính, học tập để có trí tuệ, rèn luyện để có sức khỏe, có niềm tin vào cuộc sống, giải thoát khỏi tham sân si chứ không phải là để cầu tài, cầu lộc. Không cẩn thận dễ đi vào mê tín.

Lễ hội là tấm gương phản ánh thái độ sống của xã hội. Đi hội, đi chùa cầu xin nhiều thứ thể hiện sự tin tưởng thái quá vào thần Phật mà không tin vào mình. Phật dạy phải tự cất bước mà đi, đức Phật chỉ là người chỉ đường. Cầu xin nhiều mà không tự thân vận động, không tu tâm dưỡng tính thì cầu cũng không có kết quả.

Hòa thượng Thích Gia Quang

Phó chủ tịch Hội đồng trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam

Hoàng Phương