16-5-2017

Những làng chài... tuyệt chủng

Đà Nẵng vốn hình thành từ những làng chài như Nam Ô, Nam Thọ, Hà Khê, Nại Hiên, Hải Châu… nhưng theo thời gian, cùng với sự phát triển kinh tế xã hội, các làng chài đang bị xoá dần đến mất dấu tích. Quá trình đô thị hoá thần tốc thời gian gần đây, những làng chài cuối cùng đã phải nhường đất cho các dự án đô thị, du lịch...

Từng làng cổ bị đánh mất

Ông Phan Thống Nhất - Việt kiều Đức - nhờ tôi đưa về thăm làng cũ bên kia sông Hàn. Trong trí nhớ của ông, từ trung tâm thành phố, đi xe lam về bến cá Thuận Phước, từ đây phải qua 2 lần đò, thêm nửa giờ vùi chân trong cát để về làng biển Nam Thọ. Nhưng tên làng Nam Thọ giờ đã không còn trên bản đồ hành chính. Và tất nhiên, hành trình theo trí nhớ của ông đã không còn thực tiễn trên đất Đà Nẵng gần 20 năm nay. Từ bến cá Thuận Phước xưa, sang tận mép biển Thọ Quang - làng cũ Nam Thọ, tôi chỉ tốn 10 phút ôtô, vượt qua 2 cây cầu ở cuối sông đầu biển để đưa ông về thăm quê nội. Làng của ông Nhất bây giờ đã là khu đô thị mới ven theo đại lộ Hoàng Sa, nối tít tắp ra bán đảo Sơn Trà. Ở đấy, hàng chục dự án du lịch sang trọng đã đi vào khai thác. Số còn lại cũng đang xôn xao việc triển khai huy động vốn, bán nền, xây dựng hoặc bị phản ứng vì xâm hại môi trường…

Ông Nhất kể: “Bố tôi vốn người Đà Nẵng, tập kết ra Bắc sau năm 1954. Khát vọng lớn nhất của ông thuở đó là mong nước nhà không còn chiến tranh để còn được về với quê mẹ. Vì vậy, tôi có tên Thống Nhất dù khi tôi sinh ra đất nước vẫn còn chia cắt. Đó cũng vì lý do mà mỗi khi có dịp về nước là tôi đưa cả gia đình về miền Trung. Thú thật, điều kiện ở nhà mình giờ cũng không thua gì khách sạn 3-4 sao, cái tôi cần là đưa vợ con đi trải nghiệm, tìm hiểu đời sống, văn hoá, lịch sử ở vùng đất vốn là quê cha đất tổ của mình, cũng là để giáo dục con. Nhưng Đà Nẵng bây giờ nhiều chỗ nghỉ dưỡng hơn là để tham quan. Làng chài Nam Thọ giờ đây cũng chỉ là ký ức mờ xa qua lời kể của bố tôi”.

Quả thật, dấu tích làng chài còn lại là mỗi đình làng và miếu thờ cá ông còn lạc lõng giữa các resort sang trọng. Cảnh bến cá sầm uất bán buôn, dưới biển tàu bè vào ra tấp nập giờ không còn nữa. Thay vào đó là lèo tèo dăm ba cái thuyền thúng, lác đác những chiếc môtô nước, tàu dịch vụ du lịch. Làng chài Nam Thọ còn nổi danh là nơi đầu tiên sáng tạo ra thuyền nan của Đông Dương, nhưng điều đặc biệt đó giờ không mấy người bản địa còn biết đến.

Không chỉ Nam Thọ, Hải Châu, Hà Khê… đã mất dấu tích, mà làng chài cổ duy nhất là Nam Ô với nhiều trầm tích văn hóa, hiện cũng đang có nguy cơ bị xóa sổ khỏi Đà Nẵng trong nay mai. Làng Nam Ô gần phía nam chân đèo Hải Vân, nép mình bên mép biển, được một ghềnh đá che chắn ở phía biển bắc. Nam Ô vốn là làng cổ sầm uất của người Chăm. Bằng chứng là hàng chục di tích miếu mạo, đền thờ còn hiện diện. Đặc biệt là 4 trong tổng số 20 giếng vuông của người Chăm vẫn còn được người dân sử dụng. Không chỉ có vị trí đẹp, trước biển sau sông, và được che chắn bởi một bán đảo xanh ngắt cây rừng nguyên sinh, mà Nam Ô còn lưu giữ nhiều di tích vật thể lẫn những câu chuyện dân gian, huyền sử đậm dấu ấn con đường mở cõi của cha ông. Trong đó có lưu giữ đền thờ Huyền Trân Công chúa, mộ vị thuộc tướng của Trần Khắc Chung và câu chuyện bôn tẩu đầy nước mắt gian truân của Huyền Trân.

Chính sử chép rằng, Vua Trần Anh Tông gả em gái mình là Công chúa Huyền Trân cho Vua Chiêm Thành là Chế Mân để đổi lấy hai châu Ô, Lý. Khi Chế Mân chết, Công chúa có nguy cơ bị hỏa táng theo tập tục người Chiêm. Vua Trần đã cử Thượng tướng Trần Khắc Chung dẫn quân vào giải cứu. Hành trình hồi cố hương là hơn 8 tháng và có nhiều chi tiết phi lý, hàm oan cho Công chúa. Riêng người dân Nam Ô thì câu chuyện chi tiết và thực tế hơn.

Chuyện truyền miệng ở Nam Ô kể rằng, Thượng tướng Trần Khắc Chung tổ chức đánh tháo thành công, đưa Công chúa về Đại Việt. Người Chiêm Thành rượt đuổi, đánh chặn khởi đi từ cửa Thị Nại ra tới Hải Vân. Đến làng Nam Ô thì gió mùa đông nam (gió nồm) đang mùa rộ biển. Bên kia Hải Vân hiểm trở là đất nhà nhưng chưa thể về quê, đoàn người dừng lại Nam Ô. Cuộc quyết chiến cuối cùng giữa quân Đại Việt và quân Chiêm diễn ra khốc liệt...

Cho đến khi Công chúa từ mom Lỗ Hạc (núi ghềnh Nam Ô ngày nay) xuống thuyền nhẹ ra đến thuyền lớn đợi ở ngoài khơi, giong thuyền theo gió thuận đưa về cố quốc an toàn thì cũng là lúc vị tướng quân thuộc hạ của Trần Khắc Chung chỉ huy và toán quân đánh chặn đã anh dũng hy sinh trong trận đánh không cân sức. Người dân Chàm - Việt nơi đây đã chôn cất tử tế vị tướng dưới chân Tháp Chàm Trà Bì (tháp Chàm Xuân Dương), bên bờ nam cửa sông Cu Đê thời bấy giờ...

Những câu chuyện nhuốm màu huyền thoại ấy như vẫn còn chảy trong huyết quản người dân miệt biển này. Nhưng, mọi chuyện trở nên nguy cấp khi dự án khu du lịch nghỉ dưỡng của Tập đoàn Trung Thủy đang tiến hành khởi công, giải tỏa làng Nam Ô. Công trình triển khai dồn dập vào dịp 30.4.2017. Khu du lịch có diện tích 36,5ha bao gồm 57 căn biệt thự hướng biển cao cấp, khách sạn 5 sao, khu hội nghị quốc tế và vui chơi giải trí... với số vốn đầu tư trên 3.000 tỉ đồng, đang chiếm hết mặt biển làng Nam Ô.

“Lưu vong trên chính mảnh đất của mình”

Xót thương và lo lắng cho một làng quê cổ hơn 700 năm trước nguy cơ bị xóa sổ, trong nhiều năm nay ông Đặng Dùng - một con dân làng Nam Ô liên tục đi khảo cứu, sưu tầm, viết lại thật nhiều những câu chuyện dân gian, những di tích vật thể để mong lưu giữ tài sản quý giá bao đời trong những tập vở học trò của con ông.

Ông dắt tôi ra bờ biển, chỉ tay về phía trung tâm thành phố: “Anh thấy đấy, Đà Nẵng trong khói lửa chiến tranh hay bình yên để phát triển… tất cả đều trong tầm mắt của người dân Nam Ô. Vị trí ở đây sơn thủy hữu tình, lại có bề dày văn hóa nên dễ dàng lọt vào tầm ngắm của các dự án du lịch là điều khó tránh khỏi. Nhưng, làm khu nghỉ dưỡng thật nhiều mà xóa đi một làng quê như Nam Ô thì người dân và thành phố gánh phần thua thiệt nhiều hơn”.

Ông Dùng cho biết, trước đây, Nam Ô nổi tiếng với làng làm pháo, nước mắm, gỏi cá, rong... Mỗi ngày 400-500 ngư dân ra khơi vào lộng. Cuộc sống không dư giả nhưng chưa bao giờ thiếu đói. Nay giải tỏa rồi, người dân không biết sẽ mưu sinh cách nào khi không còn điều kiện bám biển.

Ông Phạm Tấn Xử - Trưởng ban Văn hóa - xã hội HĐND TP.Đà Nẵng, nguyên Phó Bí thư quận Liên Chiểu - từng đề xuất giữ nguyên trạng làng Nam Ô để làm “đặc sản” du lịch. Song song với việc chỉnh trang, hoàn thiện cơ sở hạ tầng, thành phố cần tạo điều kiện cho địa phương khôi phục làng nghề truyền thống, tổ chức cho người dân làm dịch vụ… cách làm tương tự làng chài An Bằng, Hội An. Nhưng nay làng Nam Ô đã tan hoang…

Ông Nguyễn Sự - nguyên Bí thư TP.Hội An - chia sẻ: “Giữ được làng quê, nghề truyền thống, giữ được văn hóa thì mới có được sản phẩm du lịch riêng có, khác biệt. Hội An, nhờ giữ được làng chài, làng rau, làng gốm, làng mộc… thì người đánh cá, người trồng rau, cuốc ruộng, đến đứa trẻ chăn trâu cũng có thu nhập. Ngược lại du khách cũng được sự hấp dẫn bởi sự trải nghiệm thú vị, bổ ích. Đó cũng chính là hướng phát triển du lịch có trách nhiệm và bền vững. Làm khách sạn, khu nghỉ dưỡng thì chỉ có nhà đầu tư hưởng lợi, người dân thì lưu vong trên chính mảnh đất của mình”.

Thống kê của ngành du lịch TP.Đà Nẵng, dịp 30.4 và 1.5.2017, có gần 320.000 lượt khách du lịch đến tham quan, trên 100.000 khách lưu trú. Trong đó, có gần 100.000 du khách đến Đà Nẵng để xem lễ hội pháo hoa quốc tế. Con số này được cho là tăng gần 40% so với năm 2016. Nhưng du khách đến Đà Nẵng ngoài xem pháo hoa, tắm biển, thì gần như chẳng còn dịch vụ hấp dẫn nào để thụ hưởng.

Dù các tập đoàn kinh tế, chính quyền thành phố và cả ngành du lịch Đà Nẵng đã nỗ lực để tạo ra thật nhiều các sản phẩm du lịch giải trí mới, nhưng phần lớn các lễ hội ẩm thực, âm nhạc đường phố hay các khu vui chơi giải trí hiện đại không thật sự ấn tượng và khác biệt so với các thành phố biển khác. Muốn trải nghiệm, tìm hiểu đời sống sinh hoạt và nghề nghiệp của người dân bản địa thì chỉ còn tìm đường vào Hội An, làng chài Tam Thanh, Tam Kỳ - làng bích hoạ đầu tiên của Việt Nam, hoặc ngược lên tận dãy Trường Sơn, đến những bản làng Cơ Tu xa xôi.



16-5-2017

Chi phí không chính thức nhiều, cán bộ hay đi chơi

(Tin tức thời sự) - Các doanh nghiệp phản ánh tình trạng cán bộ ở địa phương đi chơi quá nhiều vẫn có và nhiều chi phí không chính thức quá nhiều.

Ở địa phương cán bộ đi chơi quá nhiều

Sáng 17/5, tại trung tâm Hội nghị quốc gia (Hà Nội), Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã chủ trì Hội nghị Thủ tướng với doanh nghiệp năm 2017 với khoảng 2.000 đại biểu.

Đưa ra ý kiến tại Hội nghị, ông Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Công ty Cổ phần Hợp Lực, Chủ tịch Hiệp hội DN tỉnh Thanh Hóa, Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam đã chỉ ra một thực tế tồn tại bấy lâu nay đó là “ở địa phương cán bộ đi chơi quá nhiều”.

Ông Đệ nhận định, hiện nay phải thừa khoảng 50% cán bộ, công chức. Tình trạng này dẫn đến cán bộ đi chơi, không tập trung công việc.

"Họ đi chơi quá nhiều, họ ngồi bói chữ nhiều hơn là làm", ông Đệ nhấn mạnh.

Vì vậy ông Đệ cho rằng muốn các chính sách nhanh đi vào cuộc sống, Chính phủ cũng cần chọn được người tài như tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng.

Thay mặt cho Hiệp hội bệnh viện tư nhân Việt Nam, ông Đệ cho rằng nên có chính sách sửa đổi và chính sách khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào lĩnh vực này để chia sẻ quá tải cho hệ thống bệnh viện nhà nước

“Tất cả các hiệp hội đều có DNNVV. Khi chính sách ban hành, hiệp hội nào có DNNVV thì có trách nhiệm triển khai và thụ hưởng.

Tôi mong muốn Nghị quyết 35 phải thành công hơn nữa. Phải phát huy Nghị quyết 04 của Bộ Chính trị, nhưng hiệu quả vẫn còn chưa đáp ứng. Ví dụ, tại Hải Phòng, chính quyền động viên DN bỏ 50 tỷ để xây dựng bến xe, sau khi đầu tư xong thì không cho. Đề nghị đưa Nghị quyết 04 vào thực hiện thí điểm tại Hải Phòng”, ông Đệ nhấn mạnh.

Chi phí không chính thức quá nhiều

Ý kiến của ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) cũng nhận được nhiều sự quan tâm tại Hội nghị.

Ông đánh giá cao sự lãnh đạo, chỉ đạo của Thủ tướng và Chính phủ góp phần gỡ khó khăn cho DN, hỗ trợ DN hoạt động sản xuất kinh doanh thuận lợi hơn.

Tuy nhiên ông Thân cho rằng, chi phí tuân thủ pháp luật trong một số lĩnh vực còn cao, một số quy định chồng chéo, phức tạp làm tăng thời gian và chi phí cho DN. Chi phí tiếp cận một số dịch vụ công như cấp chứng chỉ hành nghề, trong lĩnh vực đất dai, xây dựng, tiếp cận tín dụng… chưa có sự cải thiện. Trong các lĩnh vực mà doanh nghiệp thường xuyên bị kiểm tra như thuế, hải quan, đánh giá tác động môi trường, phòng cháy chữa cháy…, DN còn phải chi các khoản không chính thức.

“Chi phí còn cao khiến giá thành sản phẩm cao, làm giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, ảnh hưởng tới quyền lợi người tiêu dùng”, ông Thân nhấn mạnh.

Theo ông Thân, mặc dù Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách, giải pháp, nhưng khâu thực thi vẫn là khâu yếu nhất, một bộ phận cán bộ, công chức vẫn thể hiện sự thờ ơ, vô cảm, thiếu trách nhiệm, không hướng dẫn hoặc hướng dẫn không hết mà tìm cách bắt lỗi DN, không coi DN là đối tượng phục vụ.

Do đó, DN phải ‘đi đêm’, ‘chung chi’, theo tinh thần “của công chia ba, của nhà chia đôi”. DN hiểu một phần lý do là tiền lương của cán bộ, công chức còn thấp, đạo đức công vụ thấp, nên họ phải tìm nguồn thu nhập thêm.

Từ những tồn tại trên, ông Thân đề nghị các DN cần đề cao đạo đức, văn hóa kinh doanh, làm giàu chân chính cũng như chung tay với cơ quan nhà nước đẩy lùi tham nhũng, tiêu cực. Nhà nước cần thực thi luật hỗ trợ DNNVV, giao trách nhiệm một cách cụ thể để thực thi luật cho hiệu quả.

“Các hộ kinh doanh cũng cần được đối xử bình đẳng như các DNNVV để họ nhận thấy lợi ích và chuyển thành DN. Đề án hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển thành DN cần được nghiên cứu kỹ, cho thí điểm chuyển giao một số dịch vụ công cho hiệp hội DN thực hiện để để giảm chi phí cho DN. Hơn hết, Thủ tướng và Chính phủ cần có giải pháp đột phá, cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí cho DN”, ông Thân khẳng định.

Còn nhiều rào cản cho sự phát triển của doanh nghiệp

Phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dẫn lại lời của nhà tư sản dân tộc Bạch Thái Bưởi “tôi muốn làm cho Hà Nội đẹp như Pari”; chí sĩ Lương Văn Can “việc buôn bán thịnh suy có quan hệ đến quốc dân thịnh suy”... và cho rằng những bài học, hoài bão của tiền nhân sẽ là cảm hứng cho đội ngũ doanh nhân hiện nay khởi nghiệp và phát triển.

Thủ tướng nhấn mạnh, tuy đã làm được nhiều việc nhưng chúng ta còn rất nhiều việc phải làm phía trước, bởi còn rất nhiều rào cản cho sự phát triển của doanh nghiệp.

Trong Hội nghị này, Thủ tướng mong muốn các đại biểu góp ý thẳng thắn, chân thành và xây dựng, qua đó đề xuất nhiều giải pháp thiết thực về cải cách thủ tục hành chính, xây dựng một Chính phủ hành động luôn đồng hành cùng doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi nhất để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững.

Thủ tướng đề nghị đại diện các cơ quan nhà nước phát biểu ngắn gọn, dành thời gian cho các đại biểu doanh nghiệp trình bày ý kiến.

Ngay sau Hội nghị, trong cùng ngày, Thủ tướng Chính phủ và các Phó Thủ tướng Chính phủ sẽ họp với các bộ, ngành, cơ quan để xem xét, xử lý kiến nghị của doanh nghiệp nhằm đề ra chỉ thị quan trọng thúc đẩy thực hiện hiện tốt hơn nghị quyết 35 với tinh thần Chính phủ đồng hành cùng doanh nghiệp.

Hà Nam



16-5-2017

Lối thoát nào cho những dự án đắp chiếu?

TTCT - Chính phủ đã đưa ra thông điệp khá cương quyết với việc xử lý 12 dự án, nhà máy yếu kém, thua lỗ của ngành công thương. Nhưng đưa các nhà máy này hoạt động trở lại hay chờ đến lúc quyết định bán để thu hồi vốn thì chỉ còn là đống sắt vụn vẫn là chuyện đang bàn cãi.

Sau câu chuyện thua lỗ đau lòng mang tên Vinalines, Vinashin, Chính phủ có hẳn nghị định về giám sát doanh nghiệp nhà nước, đã đưa ra đầy đủ các hình thức giám sát trước, sau, trong ngoài, trực tiếp và gián tiếp... Vậy mà 12 dự án nghìn tỉ đồng thua lỗ vẫn cứ xảy ra.

Nhiều phương án, ít khả thi

Để có đánh giá đầy đủ về thực trạng "bệnh tật" của 12 dự án này, Chính phủ đã thành lập ban chỉ đạo do Phó thủ tướng Vương Đình Huệ làm trưởng ban.

Theo chỉ đạo của Chính phủ, ban chỉ đạo rà soát, đánh giá tổng thể về thực trạng, mức độ thiệt hại, thua lỗ nhằm đưa ra các giải pháp xử lý để sớm chấm dứt tình trạng thua lỗ hoặc hạn chế tối đa thiệt hại của Nhà nước.

Về lý thuyết, đến hết năm 2017, phải tích cực xử lý để đến năm 2018, cơ bản giải quyết xong các tồn tại của các dự án. Nguyên tắc xử lý là Nhà nước không cấp thêm nguồn lực từ ngân sách để xử lý, giải quyết các khó khăn của các dự án, bảo toàn tài sản của Nhà nước ở mức cao nhất.

Tuy nhiên, việc xử lý từng dự án thực sự không đơn giản khi mà khoản lỗ quá lớn và việc xử lý còn phụ thuộc nhà thầu, trong đó không ít là nhà thầu Trung Quốc.

Đơn cử dự án Nhà máy sản xuất xơ sợi polyester Đình Vũ liên tục bị lỗ trong quá trình hoạt động. Tính đến cuối năm 2016, tổng tài sản của dự án là 6.004 tỉ đồng, tổng số lỗ lũy kế là 3.459 tỉ đồng, tổng nợ phải trả là 7.213 tỉ đồng. Khó khăn lớn nhất của dự án là công tác quyết toán dự án đến nay vẫn chưa hoàn thành do còn vướng mắc, tranh chấp với nhà thầu thi công gói thầu EPC của dự án...

Cơ quan chức năng cũng đã tính đến phương án cho phá sản dự án này nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng kinh doanh thua lỗ kéo dài hiện nay.

Nếu dự án này bị phá sản, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) sẽ phải đứng ra trả ngay khoản vay đầu tư cho dự án là 224 triệu USD, tương đương hơn 5.000 tỉ đồng do PVN đứng ra bảo lãnh thông qua BIDV. Các cổ đông PVN sẽ mất khoản tiền đang cho dự án này vay hơn 430 tỉ đồng...

Cân nhắc thiệt hơn, một số ý kiến nghiêng về hướng xem xét tái khởi động nhà máy nếu có đủ 256 tỉ đồng. Tuy nhiên, dự án có tái khởi động vẫn có nguy cơ chìm trong thua lỗ... Một hướng đi khác là hợp tác với đối tác nước ngoài, sau đó sẽ thoái vốn, hoặc bán luôn dự án cho chủ đầu tư khác vào cải tổ để dự án có thể vận hành trở lại...

Đối với nhóm ba nhà máy sản xuất nhiên liệu sinh học, để xử lý, Chính phủ đã tính đến nhiều phương án, kể cả cho phá sản, dừng sản xuất hoặc thoái vốn.

Song, với hai nhà máy ở Phú Thọ và Bình Phước, phương án chuyển nhượng vốn góp của PVN sang các cổ đông chính có thể được ưu tiên.

Hiện nay, Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV Oil) đang nắm 29% vốn tại dự án nhiên liệu sinh học Bình Phước và gần 40% vốn tại dự án ở Phú Thọ, vì vậy việc chuyển nhượng, thoái vốn cho cổ đông chi phối sẽ giúp thu hồi vốn nhanh.

Riêng đối với dự án nhiên liệu sinh học Dung Quất, ưu tiên lựa chọn là bán đấu giá để xử lý thua lỗ một lần. Ông Lê Mạnh Hùng, phó tổng giám đốc PVN, cho biết hiện 
nay tại dự án nhiên liệu sinh học ở Dung Quất, đối tác vẫn chưa hoàn thiện xong hạng mục xử lý nước thải nên chưa thể quyết toán.

Đối với nhóm nhà máy sản xuất phân đạm đều do Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) làm chủ đầu tư, nắm tỉ lệ vốn chi phối, mặc dù đều đã đi vào vận hành thương mại nhưng cũng liên tục gặp thua lỗ.

Theo Vinachem, tính đến cuối năm 2016 chỉ riêng 4 nhà máy đạm thua lỗ tới trên 3.300 tỉ đồng, đã khiến cho tập đoàn bị lỗ phát sinh 627 tỉ đồng.

Ông Nguyễn Anh Dũng, chủ tịch Vinachem, cho biết những vướng mắc với nhà thầu cũng chưa thể giải quyết theo đúng kế hoạch mà Chính phủ đặt ra. Bởi, khối lượng công việc nhiều, nội dung phức tạp nên việc xử lý phải thận trọng, dự kiến kéo dài đến hết quý 2 mới có thể đàm phán xong.

Với Nhà máy đạm Ninh Bình, giải pháp được các chuyên gia xử lý đưa ra là đề xuất sửa luật để chuyển mặt hàng phân bón sang đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng; giãn trả nợ gốc thêm 5 năm, đồng thời miễn trả lãi; với Nhà máy đạm Hà Bắc cũng sẽ hỗ trợ cho vay vốn lưu động, cơ cấu và giảm lãi suất vay các khoản dư nợ, điều chỉnh giá than.

Với Nhà máy sản xuất phân bón DAP số 2 Lào Cai, các chuyên gia xử lý đề xuất Chính phủ xem xét, có ý kiến với Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước cho phép kéo dài thời gian trả nợ gốc vay Ngân hàng Phát triển Việt Nam thêm 24 tháng, trả nợ gốc đến năm 2020 và giữ nguyên lãi suất 3%/năm...

Cấp cứu nhưng sao lại lúng túng?

Ngân sách không bỏ một đồng nào

Quan điểm của Bộ Tài chính là không bỏ một đồng nào của ngân sách nhà nước. Còn hiện nay, để chọn phương án tối ưu nhất, mỗi dự án đều được tính toán cân nhắc một số hướng xử lý. Phương án nào cũng có hai mặt nhưng đều phải có điều kiện để thực hiện, như doanh nghiệp đề xuất gia hạn nợ, giảm lãi vay... thì phải được chủ nợ là ngân hàng đồng ý mới thực hiện được.

Hay muốn khôi phục dự án thì điều quan trọng nhất là phương án sản xuất kinh doanh có hiệu quả, sản phẩm phải cạnh tranh được với sản phẩm cùng loại. Để dự án hiệu quả, trước tiên phải giảm được giá thành, chi phí sản xuất. Mặt khác, một số dự án đắp chiếu như dự án mở rộng giai đoạn 2 Nhà máy Gang thép Thái Nguyên... được đề xuất là nên bán luôn. Nhưng phương án nào cũng phải làm rõ việc quản trị như thế nào, gắn với quản trị tài chính là dòng tiền có thu về được không, tính được chi phí giá thành là bao nhiêu? Nếu làm rõ được cái này thì sẽ chọn được phương án tốt nhất. Dự án này như là bệnh nhân, muốn chữa khỏi bệnh thì phải được bác sĩ khám, làm các xét nghiệm... để tìm nguyên nhân gây ra bệnh. Sau khi biết được nguyên nhân rồi, bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị ban đầu, và sau đó thì chọn phương án điều trị tối ưu nhất. Ông Đặng Quyết Tiến 
(phó cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp, Bộ Tài chính)

Tại cuộc họp đôn đốc thực hiện các nhiệm vụ để xử lý 12 dự án yếu kém, thua lỗ, Bộ trưởng - Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng, tổ trưởng tổ công tác của Thủ tướng, nêu lại tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng là quyết tâm tạo điều kiện thuận lợi nhất để các nhà máy hoạt động trở lại.

“Những gì có thể được, từ cơ chế, bảo hộ sản phẩm... để tạo điều kiện cho các nhà máy hoạt động trở lại" - ông Dũng nói.

Một trong những nhóm giải pháp lớn là hỗ trợ về thuế. "Các chuyên gia đang rà soát các thuế suất, nhập khẩu đối với các mặt hàng là sản phẩm và nguyên nhiên liệu của các dự án, doanh nghiệp khó khăn, thuế tài nguyên, thuế xuất khẩu, nhập khẩu sản phẩm than, thuế giá trị gia tăng, thuế nhập khẩu phân bón, thuế bảo vệ môi trường... để tìm ra phương án tối ưu.

Trên cơ sở đó sẽ có đề xuất phương án điều chỉnh chính sách thuế phù hợp với cam kết quốc tế và khuyến khích, nâng cao hiệu quả sản xuất trong nước, hỗ trợ doanh nghiệp yếu kém, thua lỗ" - một chuyên gia cho biết.

Ông Đỗ Hoàng Anh Tuấn, thứ trưởng Bộ Tài chính, cho biết ngày 30-3 Bộ Tài chính đã trình Thủ tướng báo cáo về việc sửa đổi một số điều liên quan đến các luật về thuế.

Trong nội dung này có nêu rõ các vấn đề về thuế liên quan đến nhà máy, dự án thua lỗ, yếu kém của của ngành công thương. Tuy nhiên, thẩm quyền sửa đổi luật là của Quốc hội nhưng trong kỳ họp tháng 5 không có nội dung này, nên các giải pháp hỗ trợ về thuế có thể lại 
bị tắc.

Bộ Công thương cũng được giao nhiệm vụ nghiên cứu các hàng rào kỹ thuật, hàng rào thương mại để hỗ trợ sản xuất trong nước theo quy định đối với các sản phẩm của các dự án.

Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương) đã tiếp nhận hồ sơ của một số doanh nghiệp phân bón yêu cầu áp dụng biện pháp tự vệ với một số sản phẩm phân bón nhập khẩu.

Các tỉnh Bắc Giang, Thái Nguyên, Hải Phòng, Lào Cai, Quảng Ngãi... nơi có các dự án được chỉ đạo có chính sách hỗ trợ, giải quyết vướng mắc, kiến nghị của doanh nghiệp để tái cơ cấu và giải quyết việc làm cho người lao động, lên phương án để các nhà máy hoạt động trở lại có hiệu quả.

Đánh giá các phương án đang được cơ quan quản lý nhà nước xem xét, nhiều chuyên gia cho rằng làm như vậy quá chậm và do dự là không cần thiết. Theo ông Bùi Nguyên Khoa - trưởng bộ phận vĩ mô và thị trường Công ty Chứng khoán ngân hàng đầu tư và phát triển (BSC), thông thường nhà đầu tư trên sàn chứng khoán có quan điểm ngắn hạn.

Bởi nhà đầu tư mong muốn có lợi nhuận mới mua ngay và bán ngay. “Những dự án này thời gian đầu tư lâu, vốn đầu tư quy mô lớn nên mục tiêu nhắm tới chủ yếu là những nhà đầu tư mang tính chất chiến lược, nhà đầu tư nước ngoài mua vào.

Những nhà đầu tư này chờ đợi một chu kỳ kinh doanh, chu kỳ sản phẩm mới và một vài năm sau khi doanh nghiệp phục hồi lên thì họ có khả năng thu lãi” - ông Khoa nói.

Đánh giá hướng xử lý bằng các biện pháp hỗ trợ, giãn thời gian khấu hao hoặc áp dụng biện pháp chống phá giá, can thiệp bằng thuế để vực doanh nghiệp lên... một số chuyên gia cho rằng phương án này là đúng hướng và có hi vọng thu hút được nhà đầu tư. Còn việc mang ra bán trên sàn là khó khả thi. Bởi đấu giá trên thị trường hiện rất khó vì lượng cổ phiếu đấu giá rất nhiều, nhà đầu tư có nhiều lựa chọn khác nhau nên rất khó để thu hút nhà đầu tư.

“Những dự án này không hiệu quả vì đầu tư kéo dài, chi phí giá thành cao... nên để phục hồi phụ thuộc nhiều vào chính sách. Những dự án này có lợi thế duy nhất là tiềm năng thị trường, quy mô thị trường, nên tạo chính sách tốt để doanh nghiệp phục hồi. Chỉ khi nào thấy triển vọng nhà đầu tư mới vào, còn không có hỗ trợ, chi phí sản xuất lại cao thì khó có thể thu hút đầu tư” - ông Bùi Nguyên Khoa đánh giá. ■

12 dự án/nhà máy của ngành công thương thuộc 6 nhóm ngành gồm sản xuất phân bón, sản xuất nhiên liệu sinh học, sản xuất thép, xơ sợi polyester, đóng tàu và sản xuất giấy. Trong số 12 dự án/nhà máy (gọi chung là dự án) đến thời điểm này thì 6 dự án đang được vận hành sản xuất, kinh doanh nhưng thua lỗ.

Gồm: Nhà máy sản xuất đạm Ninh Bình; Nhà máy đạm Hà Bắc; Nhà máy sản xuất phân bón DAP số 1 - Hải Phòng; Nhà máy sản xuất phân bón DAP số 2 Lào Cai; Công ty TNHH MTV Công nghiệp tàu thủy Dung Quất và Nhà máy thép Việt Trung.

3 dự án bị dừng thi công do chi phí tăng cao và thiếu vốn gồm dự án sản xuất nhiên liệu sinh học Phú Thọ; dự án nhà máy bột giấy Phương Nam và dự án mở rộng giai đoạn 2 Nhà máy Gang thép Thái Nguyên.

3 nhà máy đang bị dừng sản xuất do giá thành cao, thua lỗ lớn là Nhà máy sản xuất nhiên liệu sinh học Bình Phước, Nhà máy sản xuất sơ sợi Đình Vũ và Nhà máy sản xuất nhiên liệu sinh học Dung Quất.

Tổng mức đầu tư của 12 dự án trên 60.000 tỉ đồng. Số lỗ lũy kế dự án trên 15.000 tỉ đồng và nợ phải trả là trên 50.000 tỉ đồng.

• LÊ THANH - NGỌC AN