Gạo cứu đói và công trình “hoành tráng mang tầm thế kỷ”

Kỳ Duyên

Ai dám bảo đảm dự án công viên “không lắt nhắt” và “táo bạo”này sẽ thoát khỏi tư duy nhiệm kỳ, thoát khỏi số phận các dự án lãng phí tiền tỷ trước đó? Dù tham vọng của Thanh Hóa là không nhỏ- công trình văn hóa lớn nhất cả nước và mang tầm thế kỷ?

1- Dư luận xã hội mới đây bỗng bất ngờ vì thông tin trên các báo - 15 tỉnh xin nhà nước hỗ trợ 15000 tấn gạo cứu đói cho dân.

Không bất ngờ sao được. Bởi nếu là những năm thời bao cấp, đất nước còn rất nghèo, thì việc các tỉnh xin hỗ trợ gạo cứu đói, cứ đến hẹn lại lên, cũng là lẽ thường tình. Thế nhưng, đất nước đã qua 30 năm đổi mới, từ kinh tế bao cấp sang kinh tế thị trường, và Việt Nam, dù còn những vấn đề phải bàn về chất lượng, giá cả, nhưng hạt gạo đã trở thành hàng hóa đứng thứ nhì thế giới về xuất khẩu mặt hàng này. Thì việc một số tỉnh tuần chay nào cũng có nước mắt - xin hỗ trợ gạo cứu đói cho dân- có gì đó thật khó… bình. Dù vậy, cứu đói cho dân là việc không thể chậm trễ.


Một hạng mục trong công viên 2000 tỷ của tỉnh Thanh Hoá

Ở con số 15 tỉnh đó, Thanh Hóa vẫn góp mặt- với 09 huyện và 15.400 hộ dân xin hỗ trợ 650 tấn gạo. Nói vẫn góp mặt là bởi, đã có những tỉnh như Quảng Nam, phải hứng chịu hai đợt lũ muộn, Thừa Thiên- Huế, bị mưa lũ liên tiếp, thậm chí là một trong 04 tỉnh miền Trung bị ảnh hưởng bởi sự cố môi trường biển, nhưng trước Tết Đinh Dậu mới đây đã không xin hỗ trợ gạo cứu đói. Điều đó thể hiện sự cố gắng của tỉnh không…. ỉ lại vào nhà nước và cộng đồng. Ngược lại, tiếng là tỉnh lớn, Thanh Hóa năm nào cũng xin. Năm 2015, xin hỗ trợ gần 935 tấn gạo, năm 2014, xin hỗi trợ hơn 500 tấn.

Trong thực tế, ngân sách hàng năm thu được khoảng trên dưới 11. 000 tỷ đồng, không biết có phải là bóc ngắn cắn dài không nhưng mức chi thường xuyên của tỉnh thường trên 20.000 tỷ đồng. Thế nên, việc tỉnh vẫn góp mặt trong danh sách xin hỗ trợ cứu đói cho dân, cũng không lạ.

Lạ nhất, vào lúc còn chưa qua tháng Giêng âm lịch, gạo cứu đói trong bồ của người dân nghèo Thanh Hóa có lẽ còn chưa hết, dư luận xã hội đã xôn xao vì thông tin Thanh Hóa định xây công viên văn hóa hơn 2500 tỷ đồng.

Theo báo GDVN, ngày 22/2, công viên văn hoá này rộng 500.000 m2, dự kiến sẽ được xây dựng ở trung tâm thành phố với nhiều hạng mục có quy mô lớn. Có 02 phương án xây dựng: 1) Công viên sẽ có các hạng mục chính như khu đền thờ trăm họ, tháp vọng cảnh, đại đình làng Việt, khu dịch vụ tập trung…Tổng mức đầu tư khoảng 2.361 tỷ đồng (trong đó vốn ngân sách 713 tỷ đồng, ngoài ngân sách 1.648 tỷ đồng). 2) Ngoài các hạng mục trên, có thêm quảng trường và khu nhà điển hình các dân tộc thiểu số. Tổng mức đầu tư khoảng 2.520 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách gần 780 tỷ đồng, còn lại 1.740 tỷ đồng là ngân sách xã hội hóa.

Thú thật, người viết bài này, đọc thông tin mà… hoa cả mắt.

Ai đó có câu nói chí lý: Sự ấm no của người dân chính là thước đo chuẩn xác nhất về sự thành công của một quốc gia. Chưa cần một quốc gia, sự ấm no của người dân cũng chính là thước đo chuẩn xác nhất về sự thành công của một địa phương. Với tiêu chí đó, Thanh Hóa chưa phải địa phương… thành công lắm. Thậm chí ngược lại!

Đã vậy, để quảng bá cho dự án, ông Ngô Văn Tuấn, Phó Chủ tịch tỉnh còn khẳng định một cách tự tin: Nếu công trình này được triển khai và hoàn thành, nó sẽ là công viên văn hóa lớn nhất cả nước và mang tầm thế kỷ. Vấn đề là mình phải táo bạo mới có công trình lớn, hoành tráng. Còn cứ làm lắt nha lắt nhắt thì làm sao mà phát triển được? Và: Không phải vì dân nhận gạo cứu trợ mà không đầu tư phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa. Cái nào nó ra cái đó, cái làm thì vẫn phải làm! (GDVN, ngày 23/2)

2- Công bằng mà nói, công viên văn hóa, với bất cứ một quốc gia, đô thị, hay địa phương nào cũng là ý tưởng tốt. Bởi đó là không gian thiên nhiên hòa trộn với văn hóa, mang bản sắc văn hóa địa danh đó, là nơi để người dân thưởng ngoạn, sau những giờ lao động mệt nhọc. Và có thể còn có sức quyến rũ du khách du lịch trong nước, nước ngoài.

Thế nhưng vừa xin hỗ trợ cứu đói cho dân, Thanh Hóa đã đưa ra dự án công viên tới 2500 tỷ, khiến dư luận xã hội phản ứng. Vì sao?


Đồ án công viên 2000 tỷ được tỉnh Thanh Hoá trưng bày

Vì con số 2500 tỷ đưa ra cho việc xây dựng một công viên vui chơi, vào lúc vừa xin cứu đói, nó có phần… không phải “đạo”, không phù hợp phép ứng xử, nhất là của một chính quyền ở một tỉnh dân đông, còn gặp không ít khó khăn trong đời sống và phát triển kinh tế.

Vì đặt trong bối cảnh vấn nạn tham nhũng vẫn ngang nhiên trông trời trông đất trông mây, mà một dự án hàng nghìn tỷ đồng, thì chắc chắn, hoa hồng đến kỳ hoa hồng nở. Có ai dám khẳng định với dư luận xã hội, là loại hoa hồng này không nở trên dự án, trên sắt thép, trong công viên thì sắp tới?

Vì tư duy nhiệm kỳ- một kiểu “vấn nạn” khác, khiến cho xã hội từ lâu hoài nghi sự “chính danh” của các dự án, theo kiểu muốn ăn thì làm dự án mà ăn.

Và ở một góc độ khác, phải nói rằng, sự lãng phí tài lực, vật lực tại các công trình của Thanh Hóa trong thì quá khứ, thì hiện tại là cũng không “lắt nhắt” chút nào. Nó muôn mặt đời thường, ở đủ các lĩnh vực.

Ví như mới đây, theo VnExpress, ngày 23/2, dự án tái định cư hơn 300 tỷ đồng thi công ì ạch, do UBND tỉnh làm chủ đầu tư, sau 06 năm (phê duyệt năm 2010) vẫn dở dang. Nhiều hạng mục xuống cấp, cỏ dại mọc um tùm biến thành bãi thả trâu bò, thậm chí còn là điểm tụ tập chích hút của dân nghiện ma túy.

Ví như, các dự án công nghiệp như Dự án Cụm các nhà máy máy sản xuất, lắp ráp ô tô, máy xây dựng Vinaxuki Song Lộc – Thanh Hóa do thiếu vốn đầu tư, chất lượng công trình hoen rỉ, xuống cấp, kéo theo gần 26 ha đất nông nghiệp màu mỡ thu hồi đã bị bỏ hoang. Rồi 27 ha đất giải phóng mặt bằng với chi phí đền bù lên hàng tỉ đồng, phục vụ dự án Khu biệt thự Hùng Sơn - Nam Sầm Sơn do Công ty Cổ phần Văn Phú Invest thực hiện nay cũng thành đất hoang (truyenhinhthanhhoa.vn, ngày 09/12/2016)

Trước đó, tháng 3/2016, báo Tài Nguyên Và Môi trường đưa tin, hàng loạt chợ của toàn tỉnh Thanh Hóa như chợ Già (xã Hoằng Kim), chợ Đức Sơn, xã Hoằng Đức (đều thuộc huyện Hoằng Hóa)…, đầu tư hơn 18 tỷ đồng, nhưng đến nay vẫn đắp chiếu “ngủ… hoang”, gây lãng phí ngân sách nhà nước và doanh nghiệp.

Cũng chẳng phải chỉ có các dự án chợ kinh doanh, buôn bán, dự án sản xuất công nghiệp, hay tái định cư, mà ngay cả các công trình thuộc Chương trình 135 của nhà nước cho các xã miền núi đặc biệt khó khăn, cũng rơi vào tình trạng lãng phí. Theo Thanh niên, ngày 22/12/2015, từ năm 2012 đến 2015, Thanh Hóa có 114 xã được nhà nước hỗ trợ đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng theo CT 135, tổng số vốn lên tới hơn 550 tỉ đồng. Nhưng không ít công trình khi đưa vào sử dụng đã nhanh chóng bị hư hỏng, hoặc không sử dụng được, gây lãng phí ngân sách nhà nước.

Mà đó toàn là tiền tỷ, xét cho cùng, là tiền thuế của dân.

Ai dám bảo đảm dự án công viên “không lắt nhắt” và “táo bạo”này sẽ thoát khỏi tư duy nhiệm kỳ, thoát khỏi số phận các dự án lãng phí tiền tỷ trước đó? Dù tham vọng của Thanh Hóa là không nhỏ- công trình văn hóa lớn nhất cả nước và mang tầm thế kỷ?

Thanh Hóa có nên nhớ câu thành ngữ liệu cơm gắp mắm?

Nếu không có “thực” (tài lực, vật lực, năng lực), sao … vực được công viên?

Kỳ Duyên


Vì sao họ hát nhạc đấu tranh?

Cát Linh


Hiệp Lê (trái) và Kim, chị họ của anh. Hình facebook

Gần đây, đoạn video clip về chàng thanh niên hát trên đường phố ca khúc “Việt Nam tôi đâu” của nhạc sĩ Việt Khang được loan truyền trên mạng xã hội với số người xem ngày càng nhiều.

Cát Linh trò chuyện với chàng thanh niên ấy để tìm hiểu vì sao các bạn trẻ ngày nay chọn hát những nhạc phẩm đấu tranh bị cho là “phản động” mà không lo sợ?

Ý nghĩa

Con phố Trần Quang Diệu, Hà Nội, chiều tối 20 tháng 2 vẫn bình thường như mọi ngày, cho đến khi hai chị em Kim và Hiệp xuất hiện.

Và chỉ trong vài giờ ngắn ngủi sau đó, đoạn video phát trực tiếp trên mạng xã hội Facebook về một thanh niên trẻ, hành nghề bán kẹo, hát rong trên đường phố, đang hát “live” bài hát “Việt Nam tôi đâu” của ca nhạc sĩ Việt Khang đã chiếm hơn 200 ngàn lượt người xem.

Không phải người xem chỉ khen thanh niên ấy có giọng hát hay mà phần nhiều mọi người bày tỏ lòng cảm phục vì anh đã hát một ca khúc bị cho là “phản động” ngay giữa đường phố.

“Bài hát hôm trước em hát ở đường phố thì nó rất ý nghĩa đối với em. Hôm ấy, em đã hát bằng tâm hồn, con tim của em. Em thấy từ ngữ trong bài hát ấy rất ý nghĩa và em rất thích”.

Đó là tiếng hát của Hiệp Lê, một thanh niên trẻ, hàng đêm bán kẹo hát rong trên đường phố Hà Nội.

“Em biết bài hát đó cách đây khoảng bốn năm, năm 2013. Cũng đã từng hát nhiều nhưng em không hát ở đường phố. Nghề của em thì bắt buộc em phải hát rất nhiều dòng nhạc khác nhau như nhạc trẻ, nhạc vàng, bolero…tuỳ vào khác. Nhưng em lại rất thích hát dòng nhạc của anh Việt Khang”.

Bốn năm tù là bản án mà nhạc sĩ Việt Khang phải chịu sau khi anh cho ra đời ca khúc “Việt Nam tôi đâu” và “Anh là ai?”. Việt Khang từng nói, anh viết hai nhạc phẩm này trong đời điểm tàu Bình Minh 2 và tàu Hải Kiên 2 của Việt Nam đang thăm dò dầu khí mà bị cắt cáp, người dân bị đàn áp khi xuống đường biểu tình ở Sài Gòn và Hà Nội.

Hai nhạc phẩm này đã làm nức lòng người Việt Nam, trong và ngoài nước. Nhiều năm qua, hai bài hát đã trở thành bài hát đấu tranh của người dân, thay họ nói lên tiếng nói chung của người Việt Nam. Mọi người đã cùng hát vang những lời ca này trong các cuộc đấu tranh đòi nhân quyền và dân chủ.

Trong những người ấy, phần nhiều là các bạn trẻ. Họ hát khi xuống đường biểu tình, khi gặp gỡ nhau để chia sẻ về tình hình diễn biến của đất nước, trao đổi với nhau về con đường dẫn đến dân chủ, nhân quyền.

Cô gái trẻ tên Kim, người đồng hành với chàng thanh niên hát rong trên đường phố cho biết vì sao cô đến với thể loại nhạc này.

“Em nghe cách đây được mấy năm rồi. Em nghe của nhạc sĩ Việt Khang, đợt đấy anh bị bắt. Em nghe và ngẫm nghĩ trong nước này rất là đúng ạ. Kể cả bài Triệu con tim. Em rất thích nghe nhạc của anh Trúc Hồ và ca đoàn Ngàn Khơi”.

Triệu con tim là ca khúc của nhạc sĩ Trúc Hồ được người Việt Nam trong và ngoài nước biết đến đại diện của một tiếng nói cho nhân quyền Việt Nam. Rất nhiều người trẻ ở Việt Nam ngày nay biết đến và thuộc ca khúc này.

Sỹ Bình, cũng là một trong những người ấy. Không những một mà rất nhiều lần, anh đã cùng với bạn bè của mình hát những ca khúc đấu tranh mỗi khi có dịp gặp nhau.

“Vì cảm thấy bài hát đúng với thực trạng và có thể thay được lời muốn nói của nhiều người dân”.

Chàng thanh niên hát rong Hiệp Lê và cô gái tên Kim cho biết họ đến với dòng nhạc này vì cảm xúc của lời nhạc là trước tiên:

“Thứ nhất là lời nó hay, ý nghĩa, em thích. Nhiều người ở Việt Nam bị bắt vì không có tự do nhân quyền, tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do hội họp, nói chung là rất nhiều yếu tố”.

Không sợ


Hiệp Lê, bán kẹo hát rong trên đường phố Hà Nội bài Việt Nam tôi đâu của nhạc sĩ Việt Khang. Hình FB

Với nội dung truyền tải như thế, các ca khúc đấu tranh không phải dễ dàng đưa đến người nghe ở những chương trình biểu diễn có tổ chức hoặc được hát lên trên đường phố.

Thế nhưng, những người trẻ ấy vẫn hát say sưa như dàn đồng ca đang trình diễn trên sân khấu. Chỉ có khác rằng, sân khấu của họ là những nơi họ tuần hành đòi quyền sống, là thánh đường, là những buổi tiệc chúc phúc cho những đôi tân lang tân nương gặp nhau trong phong trào đấu tranh dân chủ; là đường phố rộng thênh thang không cần đến giá vé cao ngất trời.

Đó là nơi mà những bài tình ca truyền thống phải nhường chỗ cho các nhạc phẩm mưu cầu tự do dân tộc và quyền cho người dân Việt.

Và đó cũng là những nơi mà “sự cố, nguy cơ” bị bắt giam, tù đày sẽ đến với họ bất cứ lúc nào.

Thế nhưng họ không sợ.

“Dạ lúc ấy thì em không sợ. Đến bây giờ thì chưa có khó khăn gì với em”.

Sỹ Bình cũng thế. Anh nói “Không bao giờ sợ”, luôn cảm thấy “đầy hào khí mỗi khi hát”.

Nếu Lịch sử Việt Nam có những vị anh hùng trẻ tuổi như Trần Quốc Toản, Thánh Gióng đã đánh đuổi giặc ngoại xâm bằng sức khoẻ, mưu lược và lòng yêu nước, thì ngày nay, Việt Nam có những thanh niên bày tỏ sự bất bình trước những bất công của xã hội bằng tiếng hát. Hơn ai hết họ hiểu rõ sự nguy hiểm có thể xảy đến bất cứ lúc nào, nhưng họ vẫn hát, vẫn chọn những ca khúc đấu tranh để nói lên tiếng nói của tuổi trẻ.

Những việc họ làm, những ca khúc họ hát được đón nhận rất nhiều tình yêu thương của người trong xã hội.

“Phải thế chứ, các anh hãy tiếp lửa cho các bạn trẻ thức tỉnh và biết bày tỏ lòng yêu nước mà các bạn trẻ đã ngủ mê rất nhiều năm nay”.

“Các em hát hay lắm, tuối trẻ Việt Nam quốc nội”.

“Hay, cứ mạnh dạn hát và nói lên sự thật bất công của xã hội”

“Hay lắm bạn à Việt Nam cần những bạn trẻ như bạn cảm ơn bạn”.

Mỗi đêm, con phố Tôn Thất Tùng, Trần Quang Diệu lại vang lên ca khúc Việt Nam tôi đâu, Anh là ai? của hai bạn trẻ bán kẹo hát rong trên đường phố.

Cát Linh, phóng viên RFA