Tầng có năm phòng

Lê Minh Hà

Thằng đen và con bồ lại bắt đầu rú rít. Tiếng thằng: "A Bianca! A Bianca..." Tiếng con: Là một chuỗi dài những âm thanh the thé, giống tiếng mèo cái gào trên mái nhà những đêm trăng suông. Nghe thật vãi cả linh hồn vào lúc ban ngày ban mặt thế này.

Không ai đi làm. Nhưng không ai nằm yên được trong phòng. Suốt một tháng nay, từ khi thằng đen quắp đâu ra con bồ tha về đây, không khí trên tầng cứ sóng sánh, đằng đặc, quái gở thế nào ấy. Buổi trưa, lúc những tiếng rú hoan lạc của đôi tình nhân vang lên, cư dân trong cả bốn phòng còn lại tập trung hết vào căn bếp nhỏ sát phòng tắm. Đôi vợ chồng già nhất, đã có cháu nội, nhưng thực ra chưa tới năm mươi, đang sống chung một phòng cùng đứa con gái mười bảy tuổi gầy gò trông hệt người hai lưng bò ra bếp đầu tiên. Mợ vợ xì xụp húp cà phê pha theo lối Thổ, mặt mày cau có. Tay chồng nghiêng đầu nhìn qua cửa sổ về phía bát ngát một bầu trời xám úp xuống bát ngát cánh đồng hoa cải vàng đến xanh xao lòng, mắt dại đi. Đứa con gái đứng tựa lưng vào tủ bếp, vừa uống cà phê vừa nghiêm trang nghiên cứu bố mẹ, rồi lùi lũi biến. Cô con dâu rất trẻ, có vẻ đẹp hoàn hảo của giống người Armeni (cực kỳ ăn diện nếu xét rằng cả nhà đó ăn trợ cấp xã hội) ngồi bên mẹ chồng, liên tục cắn bích quy, quên cả những quy tắc giữ trọng lượng vẫn thường đem phổ biến cho tôi. Vợ chồng cô ta chiếm một phòng sát phòng tôi về bên trái. Gã chồng mất mặt gần như quanh năm, vài ba tháng mới thấy dẫn ở đâu về lúc thì một đám thanh niên lộc ngộc, xổ toàn tiếng Nga, uống bia òng ọc như tôi uống nước rau luộc, lúc lại một đám con gái mới lớn đứa nào cũng có mớ tóc vàng đẹp như tóc giả. Anh chàng của tôi, từng có tám năm học Kinh tế - Chính trị ở Nga thì thầm: "Hàng xóm của em kinh thật. Cẩn thận. Bọn này mafia lắm." Và tuyệt nhiên không để lộ rằng chàng thông thạo đủ các cách chia động từ hay thêm đuôi tính từ "ôm em ốp ép" trong tiếng Nga.

Sát vách phải phòng tôi là phòng một gã Afganistan. Thằng cha có cái nhìn hệt một con chó trung thành và cực kỳ tử tế nhưng luôn làm tôi chờn chợn kể từ khi bắt gặp gã đứng đực trong hành lang mờ mờ sáng chòng chọc nhìn vào phòng, đúng lúc tôi đang trong tư thế mà nếu bà nội tôi còn sống bà sẽ phải mất cả buổi để đay cho ù đầu rằng con gái con đứa và rằng vân vân và vân vân. Gã Afganistan thạo tiếng Nga và luôn có mặt trong bếp đúng lúc cô con dâu mợ Armeni bận nấu nướng. Không biết bố mẹ chồng cô ta có nhận ra điều đó không? Có nhận ra câu chuyện chủng chẳng giữa con dâu và gã hàng xóm là một điều cực kỳ phi lý vào

một buổi trưa như thế này.

Thằng đen vừa mở cửa phòng lệt xệt đi vào nhà tắm. Tôi rất sợ những lúc chạm mặt nó trong tư thế này. Cả cái thân mình phía trên to như con trâu trương, đen hãi hồn hãi vía, cái khăn tắm ve vẩy văng đi văng lại theo đà đôi chân teo tóp. Sau khi nó biến vào phòng tắm cả mười phút hành lang vẫn nồng nặc mùi của nó. Rất đặc biệt: Mùi giống nòi chăng? Hay mùi đặc trưng thằng đen? Từ dạo nó có bồ và trưa trưa chúng nó diễn trò chưởng mềm trong phòng, từ người nó còn tỏa ra một mùi nhờ nhợ. Tạm gọi là mùi hoan lạc. Vô phúc ngửi phải cái mùi này là tôi lao đao còn hơn say xe, say sóng, say rượu, say cà phê. Anh chàng của tôi không biết, thường âu yếm tôi rất mực vào những lúc ấy, những lúc tôi vật và vật vờ. Thế nhưng không hiểu sao tôi vẫn thấy mình tìm cách bò ra căn bếp chung vào cái thời khắc quái gở này.


Trừ cái mùi, Foster (thằng đen tên là Foster) là một gã đàn ông hấp dẫn và đáng kính, dù rằng nó què. Thằng đen này cực kỳ thông minh. Bà vợ ông mục sư đã kể cho tôi hay rằng hồi mới sang Đức Foster không biết một tiếng Đức nào. Vậy mà bây giờ: thằng đen đã sắp là phiên dịch viên hữu thệ của tòa án. Đấy là chưa kể nó còn xổ tiếng Anh và tiếng Pháp y như thổ ngữ của xứ sở nó vậy. Nó không lấy đó làm điều. Nhưng với tôi, quả thực, đó là niềm hãnh diện của các dân tộc thuộc địa mà tôi không có. Kể cũng tiếc. Nếu nhớ rằng dân tộc mình cũng có cả trăm năm chống thực dân Pháp.

Trong cả tầng, Foster là thằng may mắn nhất. Nó đã được công nhận tỵ nạn, được quyền cư trú chính thức. Đấy cũng là một điều đáng tiếc. Theo tôi thì cái hộ chiếu nó vừa được sở Ngoại kiều cấp có thể trao cho bất kỳ ai trong số cư dân cùng nhà. Nếu thực sự nhân đạo, người ta nên cho nó ở lại ngay sau khi nó chạy thoát được cái xứ Côngô khốn khổ của nó bằng đôi chân què lệt. Tôi vẫn lấy làm ngạc nhiên không hiểu bằng cách nào thằng đen lại có thể sống sót qua các cuộc chiến điên rồ ở quê hương nó. Trên tivi, trên bao nhiêu tấm áp phích, chúng ta luôn nhìn thấy những đứa trẻ đen đi vật vờ trong cơn đói. Đầu to, mắt lồi, cái nhìn thản nhiên với mọi sự, nên cực kỳ đau đớn, và đôi chân kheo khư. Chân thằng đen, như nó kể với tôi, bị tật từ bé. Nó đã lê đi làm sao trên những con đường đói khát của xứ sở?

Thằng đen nhận Pass được chừng hai tháng thì có bồ. Phải gọi là một con bé thì đúng hơn là một cô gái. Con bồ của nó ấy. Cũng da đen, đôi chân rất dài, một bộ mông chưa nở hết nhưng đã nảy tưng tưng theo từng bước đi, con bé hoàn toàn ngơ ngác khi lần đầu bước chân vào căn bếp chung đầy đủ mặt cư dân cùng tầng. Không biết một chút tiếng Đức nào, hoàn toàn xa lạ với tiện nghi văn minh tính từ cái vòi nước nóng lạnh trở đi, nó làm cả tầng náo loạn, lúc thì vì máy giặt không hoạt động, lúc thì không biết đánh răng rửa mặt vào đâu vì con bé ngâm quần áo bẩn đầy bồn rồi tếch đi cả tuần. Tôi còn chưa kể với ai, kể cả với anh chàng vẫn uể oải tự coi mình là người yêu của tôi rằng có buổi sáng mắt nhắm mắt mở xông vào toalette tôi đã thấy con bé đen chồm chỗm ngồi xổm trên bệ đầy vẻ khoái chá. Tôi chắc anh chàng sẽ lại uể oải như bất cứ lúc nào: "Thì nhà quê mình vẫn vậy. Thế nào? Cô mình rút lui có trật tự chứ?" Không hiểu sao tôi luôn phải cố không bộc lộ gì trước cái vẻ bình thản độc địa ấy.

Nhưng rồi mọi sự cũng dần dần trở về hiện trạng cũ. Trừ Foster. Vụt một cái nó vứt béng đâu mất vẻ âm thầm và lịch sự. Là tôi nói lịch sự theo kiểu văn minh. Nó hò hát từ phòng nó ra hành lang, ra bếp, hát thi cùng cả cái vòi hoa sen. Độc mỗi một điệu "A Biaca A Bianca". Không biết đó là dân ca quan họ Côngô nhà nó hay chỉ là tự biên tự diễn ngẫu hứng từ tên con bồ. Ngoài ra, nó còn cư xử cực kỳ khó chịu mỗi bận con bé đen làm dân cùng tầng cáu. Rút cục, thằng đen có được một con ranh không lấy gì làm thông minh xứng với nó, theo tôi còn lười, nhưng mất toàn bộ sự cảm thông và sẵn sàng giúp đỡ của dân các phòng xung quanh. Cái tình cảm tốt đẹp này thực ra đã bị hao hụt đi rất nhiều sau khi nó được công nhận tỵ nạn và được quyền cư trú chính thức. Theo tôi thằng đen làm thế là dại. Làm cho thiên hạ thỉnh thoảng ái ngại, và sung sướng được ái ngại cho kẻ khác không phải là một điều dở, lại còn không dễ đối với những kẻ không tật nguyền.

Chỉ riêng có chàng - uể - oải của tôi là vẫn tràn trề thông cảm với Foster. Nhưng bằng cái giọng mà nếu thằng đen hiểu và đủ sức thì có lẽ nó sẽ đấm vỡ mặt anh chàng. "Rồi chẳng được mấy nả. Con ranh này chắc chỉ cốt yên ổn giấy tờ. Nhìn mà xem. Chân tay nó lòng khòng thế kia là nó còn lớn, còn cần nhiều thằng dạy dỗ đưa vào đời. Đến lúc mông ngực đầy đủ là nó phắn ngay cho xem. Thằng lành đuổi được cũng còn mệt nữa thằng què." Và anh ngạc nhiên: "Sao mà nó vẫn bẹt dí thế không biết. Con gái có hơi trai một sớm một chiều phải phồng ngay cơ mà! Mà thằng đen chân cẳng thế thì sấp hay ngửa nhỉ?" Tôi không biết anh mói đâu ra cái điều rất đáng gọi là kinh nghiệm hoàn toàn xa lạ với cái bằng đỏ anh đã có cả mười lăm năm trước ấy. Trong thâm tâm tôi vẫn thường so sánh anh với người yêu cũ. Và tôi rất biết vì sao. Tuy nhiên tôi đủ khôn ngoan để không nói ra lời.

Nhưng tôi đạp thẳng thừng lúc anh chàng một buổi trưa xin nghỉ ốm nằm nhà đã đột ngột đổ nhào lên người tôi khi tiếng rú rít của thằng đen và con bồ vang suốt hành lang. Ngửi cái mùi dòng giống nồng nàn trong căn bếp chật suốt thời gian vừa rồi với tôi đã là quá đủ. Anh chàng nằn nì: "Thì cũng phải đẻ lấy một thằng cu cho ông bà bốn bên chứ!" Trời ơi! Nếu chỉ cốt có cháu cho hai họ thì chắc chắn tôi không cặp với anh. "Xinh trai". "Con một". "Nhà ở Việt Nam giàu lắm nhé. Bố mẹ đều làm giám đốc công ty gì gì ấy." "Thời buổi này nghe nói làm nghề giám đốc là ăn đủ. Phủi bụi thành tiền." Các bà các cô bình phẩm mỗi bận tụ bạ hầu hạ đám đàn ông nhậu nhẹt. Nghe, phát điên. Lại còn thế nữa! Lại có thứ nghề sống lâu lên làm giám đốc . Chờ đấy! Nếu khi nào muốn có con thì tôi sẽ chọn cho con tôi một ông bà ông vải khác. Nhưng biết khi nào muốn! Tôi đã không dám để đứa con hoài thai từ tình yêu được làm người. Tôi sẽ không bao giờ đẻ con chỉ cốt để cho một ai đó, giả dụ, anh chàng uể oải, có người nối dõi.

Bẵng một dạo con bồ của Foster mất mặt. Foster vẫn hát điệu "A Bianca... A Bianca". Bằng một giọng lê thê não cả ruột. Có đêm tức bụng phải bò ra toilet, ngang cửa phòng Foster, tôi nghe bất chợt như có tiếng rên rỉ. "ừ. Nó khóc suốt cả đêm." Mợ hàng xóm người Armeni thì thào, giọng không có vẻ gì là độc ác.

Rồi tôi nhận thấy Foster luôn ra bếp nấu nướng cùng giờ với tôi, mỗi lúc gã nghỉ làm. Thằng đen kể với tôi đủ chuyện trên trời dưới biển vào bất cứ lúc nào tôi tỏ ý lắng nghe. Rằng nó đang làm giấy tờ bảo lãnh vợ con sang Đức đoàn tụ. Vợ nó sinh đứa thứ hai trước ngày nó đi. Rằng mẹ nó cực đẹp. Mẹ con nó cách nhau có mười lăm tuổi. "Ô, mẹ mày sinh mày lúc bằng tuổi Bianca!" Bianca? Bianca ấy à? Nó đang trong trại. Còn mẹ nó thì đang ở Mỹ. Nó có một đàn em lai trắng. Nó cũng vừa có một cô bồ Đức. Dĩ nhiên bồ bịch thôi. "Đã bảo là tao đang chờ đoàn tụ với vợ con."

Đến một buổi trưa cuối tuần, sau khi lùng sục ở chợ Giời về, tôi mới biết những câu chuyện tôi thường dỏng tai nghe Foster kể toàn là bịa. Cô bồ Đức hóa ra là thành viên của một tổ chức thiện nguyện. Foster chưa hề có vợ con. Bianca thì đã sống cùng một chàng trai da đen khác, vóc dáng rất vâm, hàng mi tuyệt vời, đi đứng nhún nhảy. Điều mới tinh tôi biết thêm là Foster gần như cùng nghề với anh chàng uể oải của tôi, cũng kỹ sư kinh tế, cũng học ở Liên xô trước. Nhân viên phòng xã hội, một chị sồn sồn người Rumani gốc Đức, thạo tiếng Nga, rất nhiều cảm thông với đám người nước ngoài, đã kể lại cặn kẽ thế.


Foster vào viện tâm thần tất thảy ba lần. Sau lần vào ra thứ nhất, trong phòng Foster xuất hiện một người đàn bà da đen cực đẹp. Mông cao. Chân dài. Gương mặt thanh tú. Trông không có vẻ lam lũ. Trẻ giật mình. Bà ta tự giới thiệu là mẹ Foster. Foster ngồi nhìn mẹ nấu ăn, mặt mũi âm thầm. Nhìn bà ta vòng tay giả như ru dín một đứa bé, miệng bập bẹ "Foster... Kinder... Baby..." tôi thương hai mẹ con thằng đen thắt cả lòng. Mẹ mày đã sinh ra mày như thế nào hả Foster? Mẹ mày đã ra đi như thế nào hả Foster? Mày đã sống như thế nào ở xứ sở đói khát của mày những năm dài thiếu mẹ?

Hoàn toàn bất ngờ với chính mình, tôi gật đầu chịu để anh chàng uể oải của tôi đưa ra Standesamt. Đúng! Hoàn toàn bất ngờ. Vì đã nhiều lần tôi gào thầm với mình phải dẹp khẩn trương cái mối tình lùng nhùng này và vừa biết tin người yêu cũ cũng đang ở Đức, chưa hề uống bia kèm một ả béo (hoặc quắt) nào. Sau đám cưới, tôi chuyển về chỗ anh chàng của mình, bỏ căn phòng xã hội thuê cho. Bây giờ tôi có một bếp riêng, một phòng tắm riêng, một toilette riêng, không phải hậm hực vì hàng xóm lắm khách và ở bẩn. Thỉnh thoảng gặp bọn cùng nhà cũ, chúng tôi hồ hởi chào nhau, chân không giảm tốc. Mỗi thằng đen thì tôi không gặp.

Báo địa phương:

Ngày... Khoảng giờ... Tại Ha..., một tai nạn khủng khiếp đã xảy ra. Nạn nhân, một người đàn ông da đen tàn tật trong khi tìm cách băng qua đường ray để bắt kịp chuyến tàu từ Ha... tới F. đã bị ngã và bị tàu tốc hành ngược chiều cuốn. Nạn nhân bị mất cả hai cánh tay, dập ngực, chấn thương sọ não.

Nạn nhân được trực thăng chở cấp tốc tới bệnh viện F. Hiện nạn nhân đang nằm tại phòng cấp cứu trong tình trạng nguy kịch.

Báo địa phương:

Tin thêm về vụ tai nạn xảy ra tại nhà ga Ha... vào hôm qua: Đã xác định được nguồn gốc của người bị nạn. Theo nhân viên phòng xã hội Ha... nạn nhân hai bảy tuổi, gốc Côngo, là tỵ nạn chính trị và đã sống tại L... từ ba năm qua. Nạn nhân vừa rời bệnh viện tâm thần Ha... và đang trên đường trở về nhà thì gặp tai nạn. Hiện tình trạng của nạn nhân vẫn hết sức nguy kịch.

ở hãng, da đen da trắng da vàng nháo nhác. Tôi làm đúng phân xưởng cũ của Foster. Một mợ Jugoslawien đến cạnh tôi: " Mày biết nó mà! Trước mày ở L... chứ gì?" "Thì sao? Tao còn là hàng xóm của nó nữa kia!" Mợ Jugoslawien sững sờ trước cái giọng dửng dưng của tôi: "Thế sao mày không vào thăm nó? Mày đang đứng cái máy trước nó làm đấy. Biết không?" "Biết. Thì sao?" Mợ Jugoslawien ngoe nguẩy bỏ đi, quên cả hỏi tôi tiền góp mua quà vào thăm Foster. Từ chỗ mình, tôi thấy mấy mẹ đàn bà quây quanh mợ Jugoslawien, mặt mũi đầy vẻ kinh ngạc phẫn nộ.

Báo địa phương:

Người đàn ông da đen tàn tật bị tàu đâm phải đã tắt thở sau bốn ngày hôn mê. Nhân viên điều tra phỏng đoán rằng nạn nhân tìm cách tự tử. Nạn nhân là tỵ nạn chính trị, gốc Côngô, vừa rời bệnh viện Ha... sau một thời gian dài điều trị tâm thần phân liệt.

Hội đồng hương của nạn nhân đang quyên góp để đưa tro thi hài nạn nhân trở về quê hương. Tiền quyên góp xin gửi vào:

Kontonummer:...,

Bankleitzahl:...

Verwendungszweck: Foster

Tôi không đến bệnh viện thăm Foster. Không phải vì ngại hay sợ. Từ khi bà và mẹ tôi nằm xuống, chẳng còn sự ra đi nào làm tôi sợ nữa. Nhưng buổi trưa hôm đọc báo biết tin thằng đen, tôi về nhà cũ. Chẳng biết để cứu vãn điều gì. Đúng vào lúc nhân viên xã hội dọn phòng Foster chuẩn bị cho người mới vào. Tôi gặp lại Bianca đến nhận đồ. Gặp cả mẹ nó. Hai người phụ nữ đã từng yêu thương và đã từng rời bỏ Foster vì cuộc sống riêng tư. Cả hai đều ngơ ngác. Chỉ quen nhìn những mặt người đen đói âm thầm trên tivi và những mặt người đen cực kỳ vô tư trên đường, tôi cảm thấy không thể nào chịu nổi lúc nhìn nước mắt ròng ròng trên má mẹ Foster. Những hàng xóm cũ của tôi, đứng bên tôi, nhìn vào phòng Foster. Tủ. Giường. Thảm. Giấy dán tường. Tất cả đều mới. Tất cả... Foster mới mua về sau khi nhận quyền cư trú chính thức tại Đức và trước khi đón Bianca về ở chung.

Buổi tối, tôi bảo là tôi muốn cúng Foster. Đương kim chồng tôi trợn mắt. "Rồ à? Có thương nó thì mang tiền gửi vào quỹ quyên góp cho bọn đen thiêu xác nó. Cúng với quảy. Tục Việt Nam mình chỉ hợp với ma Việt Nam mình thôi chứ!. Mà cô mình định cúng gì khấn gì?" "Thì bát cơm quả trứng nén hương." "Cúng ở đâu? Trên bàn thờ nhà mình ấy à? Ông bà ông vải về thấy thằng đen thì vật chết cả cô mình với anh."

Tôi im lặng. Nhưng tới nửa đêm thì tôi chỉ còn thiếu nước gào lên khi chàng - uể - oảiđộng vào tôi vẻ vừa biết lỗi vừa mơn trớn. Lại vẫn bài ca không quên ấy. Ngày xưa, người yêu cũ của tôi ra lệnh: "Anh muốn có con". Chỉ tiếc rằng ngay sau khi tôi biết mình có con thì anh lại không muốn nữa. Còn đương kim chồng tôi: Cho ông bà có cháu bế. Cho ông bà có cháu bế. Cho ông bà có cháu bế.

"Nghe mệt quá đi. Ông bà thích có trẻ con thì anh ra sở Ngoại kiều xin hồi hương về lấy vợ khác mà đẻ cho ông bà. Mà ai thích. Mẹ anh à? Để giữ giống cho bố anh à? Trời ơi! Thì chính anh kể là ông già vãi giống tứ tung làm bà già hận một đời. Bây giờ khắp nơi bung ra đủ thứ ôm, bia ôm karaoke ôm chó ôm rắn ôm thơ ôm... Mà ông già thì vẫn còn đương chức..."

Chàng - uể - oải ngồi dậy, nhìn tôi đầy vẻ ngao ngán, nhưng im lặng. Tôi không hiểu sao một người đàn ông có thể nhẫn nại nghe một con đàn bà ăn nói hỗn đến thế. Phải tay người yêu của tôi... hay phải tay tôi... Tôi cũng không hiểu sao đàn bà nhà mình khổ vì chồng mà vẫn lo giữ đủ thứ cho chồng. Giữ giống cho nhà chồng! Làm như thể đời chỉ có cái đó là nghĩa vụ cao quý nhất. Buồn cười. Với tôi nghĩa vụ cao quý nhất là làm sao để cho người sống được sống ra hồn con người. Tôi cười. Chồng tôi nhìn tôi thật lực như thể tôi bị "chập" nặng. Người ta không có quyền nhìn người khác với vẻ thương hại như thế, ngay cả khi đó là một người không bình thường. Niềm thương hại, cũng thể như vô tình, bao giờ cũng làm cho một người tự hiểu về mình không thiết sống.

Thế nhưng Foster! Foster! Mày có tự hiểu hết mày không khi đi tìm cái chết? Foster! Thứ lỗi cho tao! Tao đã không... Tao đã không...Tao đã không...


Nếu có thể trò chuyện với hồn ma, có lẽ tôi còn chúc mừng Foster. Dù sao, cuối cùng Foster đã chết được rồi.

Còn tôi, thuốc tránh thai không hiểu sao cứ làm tôi bị rong kinh. Thế nào ngày mai tôi cũng phải đến bác sỹ.

9.1999

Lê Minh Hà