29-4-2016

Vụ cá chết: „Chính quyền như gà mắc tóc„

Tiến sĩ Nguyễn Quang A, một nhà vận động xã hội dân sự tại Việt Nam, đánh giá việc xử lý thảm họa cá chết hàng loạt của chính quyền Việt Nam là yếu kém, giống như ‘gà mắc tóc’ và ‘đổ thêm dầu vào lửa’.

Sau phản ứng dữ dội của người dân đối với thông báo về nguyên nhân gây ra thảm họa cá chết hàng loạt ở các tỉnh miền Trung cuộc họp báo hôm qua (27/4) của Bộ Tài nguyên và Môi trường và các bộ liên quan, tân Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ngay ngày hôm nay đã phải họp với các bộ ngành về vấn đề này.

Báo Dân Trí đưa tin từ Văn phòng Chính phủ Việt Nam cho biết, lãnh đạo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nói đã có kết quả xét nghiệm mẫu nước biển ngay trong ngày 28/4 và bước đầu loại trừ nguyên nhân ‘tảo nở hoa’ hay ‘thủy triều đỏ’. Tuy nhiên tin tức này ngay sau đó đã bị gỡ khỏi trang Dân Trí.

Trong cuộc họp báo chóng vánh một ngày trước đó, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Võ Tuấn Nhân thông báo nói có 2 nguyên nhân chính gây ra hiện tượng cá chết hàng loạt ở Việt Nam, thứ nhất là do tác động của độc tố hóa học của con người trên đất liền và trên biển, thứ hai là do hiện tượng dị thường của thiên nhiên gọi là ‘tảo nở hoa’ hay ‘thủy triều đỏ’. Tuy nhiên, nguyên nhân thứ hai mà giới hữu trách Việt Nam đưa ra đã bị người dân phản bác dữ dội, từ cư dân địa phương cho đến giới khoa học.

Nhiều người đã đưa dẫn chứng bằng hình ảnh lên mạng cho thấy không có chứng cứ có sự xuất hiện của ‘thủy triều đỏ’, thậm chí một số cư dân mạng còn ‘bắt giò’ lỗi kỹ thuật photoshop về hình ảnh về thủy triều đỏ trên một vài cơ quan thông tấn nhà nước.

Trong khi truyền thông quốc tế nói chính quyền Việt Nam ‘chậm chạp’ trong việc xử lý thảm họa, TS. Nguyễn Quang A, một nhà vận động xã hội dân sự ở Việt Nam, nhận xét các lãnh đạo Việt Nam giống như ‘gà mắc tóc’:

“Việc ứng xử với một cuộc khủng hoảng rất trầm trọng như thế này bộc lộ sự yếu kém của việc quản lý khủng hoảng của các nhà chức trách. Không có một sự thống nhất, người nói thế này, người nói thế kia. Các cơ quan nhà nước rất chậm chạp, như gà mắc tóc. Ngày hôm qua, ông Thứ trưởng lại đổ thêm dầu vào lửa với cuộc họp báo được chờ đợi từ rất lâu và rốt cuộc chỉ kéo dài độ 10 phút. Những phát biểu rất không phù hợp của ông ấy lại đổ thêm dầu vào lửa cho tình hình không rõ ràng về mặt thông tin đối với công chúng.”

Tại sao lại có sự chậm trễ, lúng túng, ‘ông nói gà, bà nói vịt’ trong việc xử lý một sự việc khẩn cấp hiện nay?

Tiến sĩ Nguyễn Quang A nói ông chỉ có thể đưa ra một giả thuyết dựa trên những hiện tượng thấy được.

“Chính quyền thì có nhiều nhóm khác nhau. Mỗi nhóm có lợi ích khác nhau. Chính vì cái lợi ích đó, hay nói một cách thô thiển là trong cuộc đấu đá ở trong các nhóm lẫn nhau ấy, nó dẫn đến người thì hướng theo cách này, người thì hướng theo cách kia. Việc đó làm cho sự quản trị gần như bị tê liệt trong một thời gian khác dài. Lẽ ra, những việc như thế có thể giải quyết một cách chóng vánh, không nhất thiết phải tìm ra một nguyên nhân rất rõ ràng, nhưng mà cái chính là phải có sự minh bạch thông tin. Chẳng hạn vừa rồi, báo Sài Gòn Giải Phóng và báo Dân Trí đăng một bài nội dung giống như nhau về cuộc họp của Thủ tướng chính phủ với các bộ, ngành, thì nêu ý kiến của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn loại bỏ khả năng về thủy triều đỏ, chỉ tập trung vào chuyện chất độc do con người gây ra. Cái đó khác hoàn toàn với cái ngày hôm qua họp báo của ông Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường. Nhưng mới đưa ít thì thì chắc lại có lệnh của một thế lực khác bắt phải gỡ xuống rồi.”

Thông tin từ người dân trong nước cho VOA biết hiện những khu vực ở miền Trung có cá chết hàng loạt, người dân đang rất hoang mang và giận dữ. Khu vực Vũng Áng, Hà Tĩnh, nơi xuất hiện cá chết đầu tiên, người dân chưa nhận được bất cứ trợ giúp nào từ chính quyền, trong khi mọi công việc làm ăn, kinh doanh của họ đã bị đình trệ hoàn toàn. Khách du lịch đã đặt tour ra các khu vực này cũng đồng loạt hủy tour.

Tiến sĩ Nguyễn Quang A nói nếu chính quyền tiếp tục tình trạng mập mờ, bối rối trong cách xử lý, có thể sẽ có những hậu quả nghiêm trọng hơn sẽ xảy ra.

“Sự nhất quán trong điều hành nhà nước, niềm tin của người dân vào chính quyền là một tài sản rất quan trọng và vai trò của nhà nước là rất quan trọng. Nhưng rất đáng tiếc, những trục trặc như vừa xảy ra báo động một mối nguy hiểm rất lớn tiềm ẩn trong bản thân các nhà chức trách. Tôi nghĩ đấy là điều rất có thể gây ra tổn hại rất lớn đối với sự phát triển của đất nước.”

Báo chí trong nước đưa tin, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường hôm nay đã đứng ra nhận khuyết điểm vì những xử lý ‘không đáp ứng được kỳ vọng của bà con cũng như giới truyền thông’.



29-4-2016

Vụ cá chết: Mối nghi Formosa là thủ phạm rất lớn

Tối 27/4, Bộ Tài nguyên và Môi trường Võ Tuấn Nhân cho biết có 2 nhóm nguyên nhân chính gây ra cá chết hàng loạt: một là do tác động của độc tố hóa học của con người trên đất liền và trên biển; hai là do hiện tượng dị thường của thiên nhiên, kết hợp với tác động của con người tạo nên hiện tượng ‘tảo nở hoa’ hay ‘thủy triều đỏ’. Trước đó 1 ngày, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thừa Thiên – Huế cho biết cá chết ở khu vực biển Lăng Cô là do nước biển có chất độc cực mạnh và nước biển ở khu vực này bị nhiễm kim loại nặng. Trong khi đó, người dân ở khu vực gần nhà máy của Công ty Formosa Hà Tĩnh đa số tin rằng chính ống xả thải khổng lồ ra biển của công ty này là thủ phạm gây ra thảm họa môi trường chưa từng có tại Việt Nam trước đây.

Theo kết quả phân tích của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thừa Thiên – Huế, hàm lượng nitơ tính theo amoni (NH4+-N) và hàm lượng kim loại nặng crôm (Cr) trong nước biển ở khu vực có cá chết vượt mức giới hạn cho phép của quy chuẩn quốc gia về chất lượng nước biển cũng như quy chuẩn quốc gia về chất lượng nước mặt.

Cơ quan chức năng của tỉnh Thừa Thiên – Huế cũng cho biết khả năng chất độc khiến cá chết tràn lan là từ vùng biển phía Bắc của tỉnh này.

Nghi ngờ ngày càng tăng

Thông báo chính thức trong cuộc họp báo tối 27/4 của các Bộ, ngành có liên quan về nguyên nhân khiến hàng chục tấn cá chết liên tục giạt vào bờ biển các tỉnh miền Trung những tuần qua, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Võ Tuấn Nhân cho biết có 2 nhóm nguyên nhân chính gây ra cá chết hàng loạt: một là do tác động của độc tố hóa học của con người trên đất liền và trên biển; hai là do hiện tượng dị thường của thiên nhiên, kết hợp với tác động của con người tạo nên hiện tượng ‘tảo nở hoa’ hay ‘thủy triều đỏ’. Nhưng giới chức này cho biết chưa có bằng chứng khẳng định có sự liên hệ giữa nhà máy Formosa ở Vũng Áng – Hà Tĩnh với tình trạng cá chết hàng loạt.

VOA nói chuyện với anh Tuấn, người hiện đang có mặt tại khu vực Vũng Áng – Hà Tĩnh tối 26/4 về tình hình người dân tại đây. Anh Tuấn cho biết:

“Đa phần người dân ở đây tin rằng Formosa là thủ phạm, mặc dù dĩ nhiên họ không phải là nhà khoa học, người ta không thể có những kết luận có tính chất khoa học được, nhưng một số người làm thí nghiệm, họ lấy nước biển ở khu vực gần nhà máy lên và cho cá còn sống vào thì đa phần cá đều chết. Không chỉ cá mà các loại hải sản khác như khác như tôm, cua, ghẹ… cũng đều chết cả. Do đó mà mối nghi ngờ càng tăng lên. Cộng với cả chuyện những ngư dân lặn biển phát hiện ra đường ống xả thải của Formosa, đa phần sau khi lên bờ họ đều có những triệu chứng về mặt bệnh lý, chẳng hạn vàng da, tức ngực, khó thở… Tất cả những cái đó cộng lại khiến cho mối nghi ngờ đang rất lớn ở đây.”

Báo chí trong nước cho biết ngoài một người thợ lặn biển để thi công xây dựng đê chắn sóng ở Khu công nghiệp Formosa bị tử vong đột ngột sau khi lặn xuống biển hôm 24/4, có 5 thợ lặn khác của Công ty Nibelc, một nhà thầu của Dự án Formosa – cũng đã phải nhập viện vì có những dấu hiệu tức ngực, khó thở, ngứa ngáy bất thường tương tự như thợ lặn trên.



29-4-2016

Rộ tin về khả năng mất dấu vết vì chậm trễ điều tra

Trả lời báo chí, chủ đầu tư Formosa cho biết mỗi ngày Formosa xả khoảng 12.000 m3 nước thải ra biển và các mẫu xét nghiệm nguồn nước xả thải của họ đều ‘đạt tiêu chuẩn’ của Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Nhưng việc lấy mẫu nước thải của Formosa để kiểm tra chỉ được thực hiện mỗi quý một lần, các mẫu kiểm định trong những năm qua đều ‘đạt tiêu chuẩn’ trong khi đường ống xả thải lại đặt ngầm dưới biển đã khiến cho dư luận nghi ngờ và đặt câu hỏi về độ tin cậy của quy trình kiểm tra của các cơ quan chức năng.

Về việc nhập 300 tấn hóa chất gần đây bị cho là để súc rửa đường ống xả thải, Formosa cho biết số hóa chất trên được dùng làm mát hệ thống chứ không phải để súc rửa. Tuy nhiên, không có cơ quan chức năng nào giám sát việc sử dụng số hóa chất trên của Formosa.

Bên cạnh đó, việc chậm trễ và lòng vòng trong cách xử lý càng khiến cho dư luận thêm bất bình.

Ông Nguyễn Tử Cương – Trưởng ban Phát triển thủy sản bền vững, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản, thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn – cho báo Vietnamnet biết “Có thể suy đoán nguồn gây độc bắt đầu từ Hà Tĩnh, sau đó theo dòng hải lưu chất độc chảy đến đâu thì cá chết đến đấy. Như vậy, tại vùng Hà Tĩnh có dòng hải lưu dẫn chất độc đi. Nếu làm ngay thì có thể tìm ra nguyên nhân, nhưng cho đến thời điểm này, hơn 10 ngày thì nguồn lây nhiễm có thể đã bị phi tang”.

Trong khi đó, một cư dân mạng cho biết những người làm việc cho Formosa đều biết về vụ thải chất độc hóa học và ống xả thải ngầm từ lâu nhưng họ không dám tố cáo vì sợ mất việc và sợ bị liên lụy vì có dính líu đến các quan chức.

Thiệt hại toàn dân

Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ thị các địa phương hỗ trợ cho nông dân bị thiệt hại và nhanh chóng đưa ra kết luận để có biện pháp xử lý.

Trước áp lực của dư luận, tân Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc đã ra lệnh phải nhanh chóng đưa ra kết luận điều tra về nguyên nhân khiến cá chết hàng loạt, đồng thời hỗ trợ những người dân bị ảnh hưởng, thiệt hại vì thảm họa này. Tuy nhiên cho tới nay, người dân địa phương cho biết vẫn chưa nhận được trợ giúp từ chính quyền, trong khi một số cá nhân và tổ chức dân sự đang kêu gọi và tìm cách huy động mọi nguồn lực tài chính để giúp đỡ cho người dân đa số chỉ sống bằng nghề biển ở khu vực miền Trung.

Chị Vẽ, một người kinh doanh nhà hàng hải sản gần khu vực Formosa Hà Tĩnh, cho VOA biết như sau:

“Ở vùng chị, cá chết hai ngày rồi sau đó mực cũng chết. Nói chung trước đây buôn bán khách khứa đông lắm mà giờ là kể từ hôm cá chết (ngày 6/4) còn bán được khoảng 10 ngày nữa, còn 10 ngày trở về đây là không có một người khách nào hết. Vắng tanh luôn! Nhà hàng của chị một ngày bán khoảng 15 đến 20 triệu (đồng). Không có khách là không có doanh thu luôn. Quán hàng giờ ngồi chơi. Dân họ cũng không đi làm nữa, nghỉ biển luôn. Chị buôn bán thì thiệt hại nhiều, còn người dân họ đi làm một ngày năm ba trăm ngàn thì cũng bị thiệt hại. Người ít, người nhiều. Nói chung thiệt hại toàn dân luôn.”

Người phụ nữ ở Hà Tĩnh này ước tính sẽ phải mất doanh thu ít nhất cũng vài ba tháng nữa và khả năng đi tìm công việc khác với chị là rất khó.

“Nếu kéo dài thì như chị ở đây phải nghỉ thôi chứ biết làm cái gì, trong gia đình chủ yếu làm về biển, với lại chừ nghề nông là nhà máy họ lấy hết rồi, không có đất đai làm nữa.”

Cũng như nhiều người dân ở Hà Tĩnh, chị Vẽ hy vọng không bị cắt ‘đường sống’ vì những thảm họa môi trường như hiện nay.

“Nếu nhà máy Formosa để xảy ra sự việc này thì đề nghị họ trước hết phải bồi thường cho người dân, sau đó phải đóng cửa không được hoạt động nhà máy, hoặc là làm sao chứ nếu mà để tình hình như hiện nay thì dần dần người dân sẽ không còn đường để sống nữa."

Một số người dân địa phương cho Báo Thanh Niên biết họ bất ngờ khi biết tin về đường ống xả thải ngầm của Formosa và cho biết chính quyền và công ty Đài Loan đã không hề hỏi ý kiến người dân về việc xây dựng đường ống này.

Formosa là một tập đoàn đa ngành của Đài Loan. Khu liên hợp Formosa Hà Tĩnh là một trong nhiều dự án được tập đoàn này đầu tư vào Việt Nam, trong đó có khu liên hợp sản xuất thép, nhiệt điện và cảng nước sâu Vũng Áng. Đã có đến 3.500 ha đất liền, 1.200 đất mặt nước được thu hồi và khoảng 15.000 hộ dân tại đây phải di dời khi dự án khu công nghiệp này được tiến hành xây dựng.

Sợ thảm họa biến thành khủng hoảng, dân nài chính phủ thu mua cá chết

Chính quyền Việt Nam đưa ra một số khuyến cáo không nên ăn cá ở những khu vực xảy ra thảm họa.

Một số nhà hoạt động, tổ chức dân sự Việt Nam đang lên tiếng kêu gọi chính phủ Việt Nam khẩn cấp có biện pháp thu mua và tiêu hủy cá chết ở các vùng biển miền Trung để tránh tình trạng nhiều người vớt cá nhiễm độc đem bán cho thương lái trữ đông, từ đó chuyển đi các nơi để tiêu thụ, chế biến.

Chưa bao giờ, Việt Nam đứng trước một thảm họa về môi trường khiến người dân cả nước quan tâm nhiều như vụ cá chết hàng loạt ở miền Trung hiện nay.

Hiện tượng hàng chục tấn cá ở cả những tầng nước sâu chết trôi giạt vào bờ biển miền Trung suốt dọc 4 tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế, diễn ra từ hồi đầu tháng tới nay vẫn chưa có kết luận cụ thể.

Chính quyền Việt Nam đã đưa ra một số khuyến cáo không nên ăn cá ở những khu vực xảy ra thảm họa, nhưng với những người dân mà chén cơm hàng ngày phải dựa vào nguồn cá, hải sản từ biển, thì các khuyến cáo trên chỉ dừng lại ở trên các phương tiện truyền thông. Chi phí sinh hoạt hàng vẫn cần, tiền lãi ngân hàng cho các phương tiện đánh bắt, kinh doanh vẫn phải trả trong khi vẫn chưa nhận được những hỗ trợ mà chính quyền loan báo chu cấp khiến người dân ở nhiều khu vực tiếp tục nhặt cá chết đem bán, mặc dù bản thân họ không dám ăn, thậm chí không dám xuống biển.

Theo thông tin VOA ghi nhận được từ những người đang khảo sát thực tế ở khu vực xảy ra thảm họa, một số người dân vẫn đi nhặt cá chết để bán cho các thương lái thu gom trữ đông lạnh. Cá sống do ngư dân đánh bắt vào bờ, do không ai mua, nên cũng được bán rẻ lại cho thương lái trữ đông. Cả cá sống và cá chết được trộn lẫn vào nhau để dành tiêu thụ trên thị trường sau này. Thực tế đang diễn ra này khiến cho một số nhà hoạt động, tổ chức xã hội dân sự lên tiếng kêu gọi chính phủ Việt Nam phải khẩn cấp thu mua để tránh xảy ra một cuộc khủng hoảng lớn hơn trong những ngày tới.

“Chuyện bây giờ thu mua rồi để vào trong những xe đông lạnh, sau đó chở đi những nơi khác hoặc có thể trữ lại, sau một thời gian rồi đưa ra bán thì quả thực hiện tại nó tạo thành một nguy cơ, một thảm họa lớn hơn những gì mình có thể tưởng tượng. Do đó mà hiện tại bây giờ, theo sự khảo sát của em ở đây, ngày càng có nhiều lời gần như là khẩn nài chính phủ phải vào cuộc, bởi vì bây giờ chỉ có chính phủ mới đủ nguồn lực để giải quyết vấn đề này thôi.”

Theo ý kiến của bạn trẻ này, việc xử lý lượng cá chết khổng lồ vẫn tiếp tục giạt vào bờ biển miền Trung hiện nay vượt quá khả năng của bất cứ cá nhân hay tổ chức dân sự nào.

“Việc tiêu hủy như thế nào cho đúng cách thì nó là yêu cầu đòi hỏi rất nhiều chuyên môn và kỹ thuật nằm ngoài năng lực của các tổ chức dân sự bây giờ, cũng như bất kỳ cá nhân nào. Do đó bây giờ rất mong muốn là chính phủ phải vào cuộc ngay lập tức. Bây giờ là đã quá chậm trễ rồi, nhưng có còn hơn không. Phải vào cuộc ngay lập tức!”.

Hiện có rất nhiều người dân lên tiếng yêu cầu nhà chức trách phải hành động ngay để giải quyết thảm họa. Một số lời kêu gọi xuống đường biểu tình ở Hà Nội và Sài Gòn vào sáng 1/5 để ‘bảo vệ môi trường’ đã xuất hiện trên mạng xã hội. Một kiến nghị gửi cho Tòa Bạch Ốc cũng đã thu nhận được trên 122.000 chữ ký (tính đến sáng 29/4), trong đó yêu cầu chính phủ Mỹ giúp Việt Nam bằng cách cung cấp khảo sát nghiên cứu độc lập về tác động môi trường của nhà máy thép Formosa và nêu vấn đề với chính quyền Việt Nam trong chuyến thăm Việt Nam sắp tới của Tổng thống Obama.

Một nguồn tin khác từ Việt Nam cho VOA biết một số người dân đang cố gắng tiến hành các nghiên cứu độc lập để tìm ra nguyên nhân thực sự gây ra thảm họa hiện nay, nhưng những cố gắng đó đang gặp trở ngại.


Người dân ở nhiều khu vực tiếp tục nhặt cá chết đem bán, mặc dù bản thân họ không dám ăn, thậm chí không dám xuống biển.

“Có một số anh em họ muốn tiến hành độc lập thu thập các mẫu cá, mẫu nước biển…để tiến hành để xét nghiệm một cách độc lập, không phụ thuộc vào các cơ quan nhà nước. Hiện tại các anh em định đi làm chuyện đó đang bị truy lùng gắt gao. An ninh ở các tỉnh người ta nhận mặt, phát hiện và người ta bao vây không cho tiếp cận để lấy các mẫu vật ở đó. Tôi còn đang theo dõi không biết có chuyện gì sẽ xảy ra với các anh em ở trong đó nữa. Họ đang phong tỏa và họ đang cố gắng bịt tất cả những thông tin mang tính độc lập, ngoài vòng kiểm soát của họ”.

Báo chí trong nước hôm 28/4 cho biết do lo sợ nước biển nhiễm độc có thể ảnh hưởng đến nguồn lương thực trong tương lai, người dân đã đổ xô đi mua muối, nước mắm về tích trữ. Cảnh tượng hỗn loạn, tranh giành nhau mua muối được truyền thông ghi nhận xảy ra ở các chợ ở Huế và Quảng Bình.

Tỉnh ủy Quảng Bình hôm 26/6 cho biết, tổng mức thiệt hại chỉ riêng ở tỉnh này đã lên đến 115 tỷ đồng, với khoảng 2.300 tàu và 500 thuyền nhỏ đánh cá, 350 hộ sản xuất muối, nuôi trồng thủy sản, kinh doanh du lịch… bị ảnh hưởng bởi thảm họa đang diễn ra.



29-4-2016

Kiến nghị Nhà Trắng giúp điều tra vụ cá chết ở VN

Một người lấy tên T.N hôm 26/4 đăng lên trang web kiến nghị của Nhà Trắng “We the People” về việc cá chết hàng loạt ven biển miền Trung, Việt Nam.

Trong bản kiến nghị có tên "Giúp người Việt tránh thảm họa môi trường tại tỉnh Hà Tĩnh, miền Trung Việt Nam", người này viết rằng “Hà Tĩnh là nơi có khu kinh tế bao gồm nhiều nhà máy công nghiệp, trong đó có nhà máy thép hàng tỷ USD của tập đoàn Formosa”.

T.N viết rằng “hàng tấn cá, trong đó có những loài quý hiếm và sống ngoài khơi xa và những vùng nước sâu, đã được phát hiện chết hàng loạt và trôi dạt vào bãi biển dọc theo các tỉnh ven biển miền Trung là Hà Tĩnh, Quảng Trị, Quảng Bình và Huế. Nhiều người nghi ngờ chất thải độc hại từ các nhà máy thép gây ô nhiễm bờ biển là nguyên nhân”.

Người kiến nghị viết: "Chúng tôi – người dân, đề nghị chính phủ liên bang Mỹ hỗ trợ người dân Việt Nam bằng cách cung cấp đánh giá độc lập về tác động môi trường của nhà máy thép. Chúng tôi cũng đề nghị Tổng thống Obama nêu vấn đề này với chính phủ Việt Nam trong chuyến thăm vào tháng 5".

Đến 22h30 giờ Việt Nam ngày 28/4, bản kiến nghị đã nhận được hơn 118.000 chữ ký, trong khi mục tiêu là 100.000 chữ ký.

Thứ trưởng Tài nguyên và Môi trường Võ Tuấn Nhân hôm 27/4 cho biết, độc tố hóa học thải ra từ hoạt động của con người và hiện tượng ‘tảo nở hoa’, hay còn gọi là ‘thủy triều đỏ’, là hai nguyên nhân dẫn đến vụ cá chết hàng loạt.

Hôm nay, Bộ trưởng Tài Nguyên – Môi trường Trần Hồng Hà xin nhận khuyết điểm sau khi thừa nhận cá chết hàng loạt ở miền Trung là thảm họa môi trường lớn, việc ứng phó chậm và lúng túng.

Nhà khoa học nói gì về kết luận cá chết của Bộ TN-MT?

GS-TSKH Lê Huy Bá - Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ và Quản lý Môi trường - Trường ĐH Công nghiệp TP HCM, trả lời phỏng vấn Báo Người Lao Động.

Cuộc phỏng vấn đã được truyền hình trực tiếp xong. Sau đây mời bạn đọc xem lại:

Như quý vị đã biết, tối 27-4, Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN-MT) tổ chức họp báo thông báo kết luận nguyên nhân dẫn đến tình trạng cá chết tại biển miền Trung. Cuộc họp "dị thường" chỉ diễn ra trong khoảng 10 phút và phóng viên không được đặt bất kỳ câu hỏi nào.

Ông Võ Tuấn Nhân, Thứ trưởng Bộ TN-MT, cho biết qua nghe báo cáo của Bộ TN-MT, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT), Bộ Khoa học và Công nghệ (KH-CN), ý kiến của các địa phương, các nhà khoa học, đồng thời qua thảo luận loại trừ nhiều nguyên nhân khác có thể xảy ra, các nhà khoa học và cơ quan quản lý thống nhất nhận định sơ bộ có 2 nhóm nguyên nhân chính có thể gây ra hiện tượng cá chết hàng loạt ở các tỉnh miền Trung.

Thứ nhất, do tác động của các độc tố hóa học thải ra từ hoạt động của con người trên đất liền và trên biển. Thứ hai, do hiện tượng dị thường tự nhiên kết hợp với tác động của con người tạo nên hiện tượng tảo nở hoa, mà trên thế giới gọi là hiện tượng thủy triều đỏ.

Đáng lưu ý là sau khi đưa ra 2 nguyên nhân trên, Thứ trưởng Nhân khẳng định: “Đến thời điểm hiện nay, qua kiểm tra và thu thập chứng cứ, chưa có bằng chứng để kết luận về mối quan hệ liên quan của Formosa và các nhà máy đến vấn đề cá chết hàng loạt”.

Ngay lập tức, một số nhà khoa học bày tỏ sự không đồng tình.

Ông Trần Thế Loãn, nguyên Phó Cục trưởng Cục Kiểm soát ô nhiễm (Bộ TN-MT), cho biết 2 nguyên nhân được Bộ TN-MT công bố trên đều có xuất phát chung từ các chất thải hoặc tác động của các chất độc hại.

“Bản thân hiện tượng thủy triều đỏ là do một phần từ các chất thải kết hợp với diễn biến nhất định của thời tiết. Các chất thải đó bao gồm nitrat và phosphate. Tuy đó là chất thải thông thường, hoàn toàn không phải chất thải trong danh mục độc hại nhưng khi hàm lượng quá cao sẽ khiến tảo trong biển phát triển nhanh, dẫn đến thiếu ôxy trong nước và cá chết” - ông Loãn lý giải.

"Chúng ta quá chậm trễ, chính thức có thông tin cá chết từ ngày 6-4 nhưng hơn chục ngày sau các bộ, ngành mới vào cuộc thì tất nhiên không thể có kết quả sớm được” - nguyên Phó Cục trưởng Cục Kiểm soát ô nhiễm đánh giá thêm.

Trong khi đó, GS-TSKH Phạm Ngọc Đăng, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, cho rằng thủy triều đỏ là hiện tượng có thể nhận biết bằng mắt thường và hoàn toàn có thể được các sở TN-MT địa phương ghi nhận.

“Tuy nhiên, không hề thấy ghi nhận, cảnh báo hiện tượng này từ trước mà giờ lại nêu đó là một trong những nguyên nhân gây cá chết thì có thể không thuyết phục” - ông Đăng nói.

Nguyên Phó Cục trưởng Cục Kiểm soát ô nhiễm Trần Thế Loãn khẳng định trước nay chưa hề ghi nhận trường hợp tính mạng con người bị ảnh hưởng do thủy triều đỏ. Do đó, cần có sự xác định rõ ràng nguyên nhân gây ra cá chết đó để cảnh báo, trấn an người dân miền Trung.

Nhóm PV

http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/video-nha-khoa-hoc-noi-gi-ve-ket-luan-ca-chet-cua-bo-tn-mt-20160428095227694.htm#first